PRZEMYSŁ STALOWY W POLITYKACH PUBLICZNYCH Działania na rzecz zwiększenia konkurencyjności hutnictwa

Streszczenie

Raport „Przemysł stalowy w politykach publicznych” autorstwa Krzysztofa Bociana i Macieja Bukowskiego przedstawia strategiczne wyzwania i rekomendacje dotyczące hutnictwa w Polsce w kontekście zmieniających się uwarunkowań geopolitycznych i gospodarczych. Dokument podkreśla potrzebę zwiększenia konkurencyjności branży poprzez zrównoważoną transformację energetyczną, dywersyfikację źródeł surowców oraz wsparcie technologiczne i finansowe. Polski przemysł stalowy stoi przed koniecznością przystosowania się do rosnących wymogów ekologicznych i zmieniających się mechanizmów handlowych, co wymaga zarówno modernizacji technologii produkcji, zwłaszcza implementacji niskoemisyjnych rozwiązań, jak i stabilizacji dostaw surowców krytycznych. Dokument akcentuje również rolę strategii unijnych, takich jak Europejska Strategia Przemysłowa i Zielony Ład, które skupiają się na innowacyjności, dekarbonizacji oraz odporności gospodarczej. Wskazuje konieczność koordynacji polityki przemysłowej, handlowej i innowacyjnej na poziomie krajowym oraz europejskim. Ważnym elementem jest także uproszczenie regulacji oraz finansowe i podatkowe zachęty dla inwestycji w nowe technologie, w tym zielony wodór i technologie EAF. Przedstawione rekomendacje obejmują działania na rzecz stabilności rynku, ochronę przed nieuczciwą konkurencją oraz rozwój krajowego systemu recyklingu surowców. WiseEuropa podkreśla, że skuteczne działania w zakresie hutnictwa są kluczowe dla bezpieczeństwa ekonomicznego Polski oraz realizacji celów środowiskowych, co przekłada się na długofalowy dobrobyt społeczeństwa.

Wnioski

1. Polska gospodarka, w szczególności sektor stalowy, wymaga wsparcia w procesie transformacji energetycznej poprzez dywersyfikację źródeł energii, inwestycje w technologie niskoemisyjne oraz rozwój infrastruktury umożliwiającej efektywne wykorzystanie odnawialnych źródeł energii, co jest kluczowe dla zachowania konkurencyjności i stabilności produkcji.

2. Strategia przemysłowa UE kładzie nacisk na horyzontalne podejście, integrujące cele gospodarcze, środowiskowe i społeczne, co wymaga koordynacji polityk makroekonomicznych, energetycznych i handlowych oraz reform ułatwiających przedsiębiorstwom dostęp do kapitału, uproszczenie procedur administracyjnych i zwiększenie inwestycji w innowacje.

3. Kluczowym wyzwaniem jest zmniejszenie luki innowacyjnej wobec globalnych liderów oraz wdrożenie efektywnych mechanizmów finansowego wsparcia dla sektorów energochłonnych, między innymi poprzez przeznaczanie przychodów z systemu ETS na finansowanie projektów dekarbonizacyjnych oraz rozwój zielonych technologii przemysłowych.

4. Zabezpieczenie strategicznej autonomii materialowej i surowcowej Europy oraz Polski wymaga nie tylko rozwoju krajowego systemu recyklingu i optymalizacji wykorzystania surowców wtórnych, lecz także rewizji regulacji handlowych i instrumentów ochrony rynku, takich jak CBAM czy antidumpingowe cła, aby przeciwdziałać nieuczciwej konkurencji.

5. Realizacja celów dekarbonizacyjnych oraz utrzymanie konkurencyjności przemysłu stalowego zależą od wprowadzenia elastycznych i długoterminowych mechanizmów zakupów energii, m.in. poprzez umowy PPA, które pozwolą na stabilizację kosztów energii i zwiększenie udziału technologii EAF oraz wodoru zielonego w procesach produkcyjnych.

6. Wyzwania geopolityczne, takie jak wojna na Ukrainie oraz globalne napięcia handlowe, podkreślają konieczność zwiększenia odporności gospodarczej poprzez rozwój zintegrowanych i skoordynowanych polityk na poziomie unijnym oraz krajowym, które sprzyjają uniezależnieniu się od niestabilnych źródeł importu i wzmacniają konkurencyjność europejskiego przemysłu.

Główne rekomendacje

1. Należy zintensyfikować współpracę międzyinstytucjonalną na poziomie krajowym i unijnym, wykorzystując potencjał funduszy takich jak Fundusz Innowacyjny, Europejski Bank Dekarbonizacji oraz mechanizmy Carbon Contracts for Difference, a także krajowe instytucje finansowe, w celu zapewnienia odpowiedniego finansowania transformacji hutnictwa i innych sektorów energochłonnych, zwłaszcza w kontekście niskiej rentowności branży.

2. Konieczne jest uproszczenie i przyspieszenie procesów administracyjnych i regulacyjnych związanych z inwestycjami, zmniejszenie biurokratycznych barier oraz stworzenie stabilnych ram prawnych, które umożliwią efektywną i konkurencyjną transformację przemysłu, a także wsparcie poprzez preferencje podatkowe i ulgi środowiskowe dla przedsiębiorstw inwestujących w innowacyjne, niskoemisyjne technologie.

3. W zakresie strategii surowcowej należy dążyć do zapewnienia bezpieczeństwa dostaw poprzez dywersyfikację źródeł surowców i energii, rozwój krajowych systemów zbiórki i recyklingu złomu stalowego oraz promowanie technologii opartych na elektryfikacji i zielonym wodorze, co pozwoli na zwiększenie autonomii strategicznej i zmniejszenie zależności od importu.

4. Polityka handlowa powinna być aktywna i elastyczna, obejmując monitorowanie globalnych trendów rynkowych, korzystanie z mechanizmów ochronnych UE, takich jak CBAM i taryfy antydumpingowe, a także rozwijanie eksportu, przy równoczesnym wykorzystaniu potencjału zamówień publicznych jako narzędzia stymulującego popyt na produkty krajowego przemysłu stalowego.

5. Należy wdrożyć kompleksowe działania na rzecz poprawy konkurencyjności europejskiego przemysłu poprzez efektywną koordynację polityk sektorowych i horyzontalnych, ze szczególnym uwzględnieniem obniżenia kosztów energii, promowania innowacyjności, wsparcia zielonych technologii oraz rozwoju regionalnych klastrów przemysłowych, co przyczyni się do trwałego wzrostu produktywności i odporności gospodarki.