MODERNIZACJA WYBRANYCH LINII KOLEJOWYCH
Autor: Najwyższa Izba Kontroli
Data publikacji: 08/06/2026
Tematyka: Administracja publiczna | Gospodarka i rynek pracy | Infrastruktura
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Kontrola realizacji inwestycji kolejowych prowadzonych przez PKP PLK S.A. ujawniła szereg istotnych nieprawidłowości wpływających na opóźnienia i wzrost kosztów. Spółka nie zapewniła odpowiedniego przygotowania projektów, co skutkowało m.in. niewłaściwym przygotowaniem dokumentacji, błędami w planowaniu oraz niewłaściwym zarządzaniem ryzykiem – identyfikowanym najczęściej dopiero po wystąpieniu problemów. Opóźnienia w uzyskiwaniu decyzji administracyjnych oraz pozwoleń na budowę były znaczące, sięgając nawet kilku lat, co istotnie wydłużyło harmonogramy realizacji zadań. Dodatkowo, nienależyte postępowanie z wykonawcami, w tym niedochodzenie kar umownych oraz nieprzestrzeganie procedur, prowadziło do strat finansowych w mln złotych. Przez brak skutecznego nadzoru inwestycje były realizowane z wielomiesięcznymi, a nawet kilkuletnimi opóźnieniami, w znacznej mierze wynikającymi ze złożonych problemów organizacyjnych i zarządczych. W efekcie żadne z kontrolowanych zadań nie zostało zrealizowane zgodnie z pierwotnymi warunkami umów – zarówno pod względem terminów, jak i finansowania. Najwyższa Izba Kontroli wezwała do podjęcia działań systemowych, które zapewnią lepsze planowanie, nadzór i zarządzanie inwestycjami, minimalizując ryzyko przedłużających się realizacji i rosnących kosztów. Wskazano potrzebę rzetelnej organizacji oraz ścisłego monitoringu na wszystkich etapach inwestycji, co jest kluczowe dla efektywnej modernizacji infrastruktury kolejowej w Polsce.
Wnioski
Wnioski
1. PKP PLK S.A. wykazała niewystarczający poziom staranności i skuteczności w procesie przygotowania inwestycji kolejowych, szczególnie w zakresie uzyskiwania niezbędnych decyzji administracyjnych i pozwoleń, co systematycznie prowadziło do opóźnień w rozpoczęciu i realizacji projektów.
2. Niedokładne i nierzetelne szacowanie wartości zamówień skutkowało koniecznością późniejszego przesuwania środków finansowych między postępowaniami, co zaburzało harmonogramy zawierania i realizacji umów oraz sprzyjało wzrostowi ryzyka finansowego i organizacyjnego.
3. Braki w odpowiednim nadzorze i egzekwowaniu terminów przez Spółkę, szczególnie dotyczące składania wniosków o pozwolenia i aktualizacji harmonogramów, przekładały się na niewłaściwe zarządzanie ryzykiem wykonawczym i nieefektywne korzystanie z kar umownych, prowadząc do znacznych strat ekonomicznych i daleko idących opóźnień.
4. W trakcie realizacji inwestycji występowały liczne naruszenia warunków umownych, takie jak prowadzenie robót przed formalnym zawarciem niezbędnych aneksów oraz niezatwierdzone zmiany zakresów prac, co skutkowało zakwalifikowaniem niektórych wydatków jako niekwalifikowanych i koniecznością zwrotu środków wynikających z dofinansowań.
5. Przyjęcie przez Spółkę ograniczonych i nieadekwatnych do celów rewitalizacji wariantów prac oraz niepełna realizacja kluczowych robót budowlanych wpływały negatywnie na efektywność inwestycji, uniemożliwiając osiągnięcie zamierzonych parametrów technicznych i jakościowych linii kolejowych.
6. Zaniechania dotyczące monitorowania i wymuszania terminowego przedkładania przez wykonawców niezbędnych dokumentów, takich jak harmonogramy realizacji oraz raporty z postępu prac, podważały skuteczność nadzoru inwestorskiego i przyczyniały się do przedłużenia terminów realizacji oraz wzrostu kosztów realizacji projektów.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Wprowadzić systematyczne i kompleksowe planowanie oraz weryfikację założeń projektowych przed rozpoczęciem inwestycji, uwzględniając realistyczne i rynkowe podstawy szacunkowe oraz pełny zakres robót niezbędnych do osiągnięcia celów projektowych, aby zminimalizować ryzyko konieczności powtórnego wykonywania prac i przekroczeń kosztów.
2. Zapewnić ścisłe przestrzeganie procedur związanych z uzyskiwaniem wszelkich decyzji administracyjnych, w tym środowiskowych i wodnoprawnych, oraz wprowadzić mechanizmy monitoringu terminowości ich pozyskania, celem eliminacji opóźnień inwestycyjnych wynikających z niedopełnienia tych obowiązków.
3. Ustanowić rygorystyczny nadzór nad realizacją umów z wykonawcami, w szczególności wymagając wcześniejszego zatwierdzania wszelkich poleceń zmian i aneksów do kontraktów, aby zapewnić zgodność prowadzonych robót z umową, obowiązującym prawem zamówień publicznych oraz uniknąć niekwalifikowanych kosztów projektu.
4. Wdrożyć i egzekwować obowiązek sporządzania i zatwierdzania harmonogramów rzeczowo-finansowych (HRF) dla wszystkich kontraktów, umożliwiających dokładny monitoring postępu robót, kontrolę finansową oraz skuteczne zarządzanie terminami, co zapobiegnie nadmiernym opóźnieniom i niezgodnościom z umowami.
5. Rozwinąć mechanizmy kontroli jakości i rzetelności szacowania wartości zamówień publicznych, w tym obowiązkowe uwzględnienie aktualnych kosztorysów inwestorskich oraz analiz rynkowych, aby zapewnić transparentność finansową i optymalne wykorzystanie środków publicznych.
6. Wzmocnić kompetencje oraz kontrolę nad procesem zarządzania sporami inwestycyjnymi i procedurami aneksowania umów, by przeciwdziałać długotrwałym negocjacjom „post factum” oraz zwiększyć efektywność podejmowania decyzji organizacyjnych i technicznych w trakcie realizacji inwestycji.