Sprzedaż przez gminy komunalnych lokali mieszkalnych

Streszczenie raportu

Raport przedstawia wyniki kontroli 20 urzędów miast w pięciu województwach: kujawsko-pomorskim, podkarpackim, świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim i zachodniopomorskim. W okresie objętym kontrolą (2016–2021) badano m.in., czy gminy w sposób prawidłowy sprzedawały komunalne lokale mieszkalne w drodze bezprzetargowej z udzieleniem bonifikaty oraz skutecznie realizowały obowiązek żądania jej zwrotu w sytuacjach przewidzianych prawem.

Wnioski z raportu

Niemal wszystkie skontrolowane gminy (19 z 20) sprzedawały lokale mieszkalne w drodze bezprzetargowej, z udzieleniem bonifikaty, w sposób nieprawidłowy, w tym przede wszystkim w 15 z nich zlecano wycenę nieruchomości jeszcze przed uzyskaniem zaświadczenia od starosty o spełnieniu wymogów samodzielnego lokalu, a w 14 obciążano przyszłych nabywców kosztami wyceny
W 13 z nich nie sporządzono podstawowych dokumentów strategicznych – wieloletnich programów gospodarowania zasobem mieszkaniowym lub były one niekompletne, co nie pozwalało m.in. na rzetelne planowanie sprzedaży nieruchomości lokalowych.
W 13 skontrolowanych jednostkach najemców nie powiadamiano pisemnie o przysługującym im pierwszeństwie w nabyciu nieruchomości pod warunkiem złożenia oświadczenia w wyznaczonym terminie.
W pięciu gminach (25%) nie dochodzono lub bezpodstawnie zaniechano dochodzenia zwrotu równowartości udzielonych przy sprzedaży bonifikaty, w łącznej kwocie 363,5 tys. zł, pomimo zaistnienia ku temu przesłanek.

Główne rekomendacje z raportu

Wyeliminowanie praktyki uzależnienia podjęcia procedury bezprzetargowej sprzedaży od wniesienia opłat na pokrycie kosztów przygotowania lokali do sprzedaży (sporządzenia operatu szacunkowego)
Pisemne powiadamianie najemców, którym przysługuje pierwszeństwo w nabyciu lokalu mieszkalnego, o tym uprawnieniu i warunkach skorzystania z niego
Systematyczny monitoring rynku wtórnego obrotu lokalami mieszkalnymi sprzedanymi uprzednio z bonifikatą i weryfikację przesłanek ewentualnej utraty uzyskanego przywileju
Niezwłoczne dochodzenie należności JST z tytułu zwrotu udzielonej bonifikaty we wszystkich ustawowo uzasadnionych przypadkach
Dokonywanie pogłębionej analizy uchwał rad gmin odnoszących się do procedur bezprzetargowej sprzedaży komunalnych lokali mieszkaniowych z bonifikatą, w celu wyeliminowania zapisów wskazujących na ograniczenia o charakterze podmiotowym wykraczające poza regulację ugn.