Okres w szkolnej ławce. Postrzeganie menstruacji przez dzieci i młodzież Wyniki badania przeprowadzonego w szkołach objętych patronatem Ministerstwa Edukacji Narodowej
Autor: Fundacja More in Common
Data publikacji: 06/01/2026
Tematyka: Administracja publiczna | Demografia | Edukacja i Nauka | Ochrona zdrowia | Polityka społeczna | Zdrowie
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Raport „Okres w szkolnej ławce…” przedstawia wyniki kompleksowego badania dotyczącego doświadczeń i wiedzy młodzieży szkolnej w Polsce na temat menstruacji oraz problemu ubóstwa menstruacyjnego. Badanie jakościowe i ilościowe objęło uczniów szkół podstawowych, liceów, techników oraz szkół branżowych z różnych regionów kraju, łącząc wywiady indywidualne, grupowe oraz fokusowe. Odkryto, że temat menstruacji nadal bywa wśród młodych ludzi źródłem wstydu, zwłaszcza w szkołach branżowych oraz wśród młodszych uczniów, natomiast akceptacja i otwartość w rozmowach rośnie wraz z wiekiem. Istotną rolę w normalizowaniu tematu pełnią warsztaty prowadzone przez osoby spoza kadry szkolnej, umożliwiające anonimowe pytania, co zwiększa komfort uczestników. Mimo że menstruacja jest tematem edukacji szkolnej, wielu uczniów ocenia jej przekaz jako niewystarczający, szczególnie w starszych klasach. Dodatkowo zwrócono uwagę na znaczenie dostępu do produktów higienicznych oraz wpływ sytuacji materialnej rodzin na ubóstwo menstruacyjne, które obejmuje także bariery edukacyjne i emocjonalne. Raport podkreśla konieczność dalszych działań edukacyjnych i społecznych, by przełamać tabu oraz zwiększyć wsparcie dla młodzieży w zakresie zdrowia reprodukcyjnego i higieny menstruacyjnej. Wnioski wskazują na potrzebę systematycznych, angażujących i dostosowanych do potrzeb młodych ludzi form edukacji oraz przeciwdziałania wykluczeniu menstruacyjnemu.
Wnioski
Wnioski
1. Miesiączka jest wśród młodzieży szkolnej coraz bardziej postrzegana jako naturalne zjawisko, jednak istnieje nadal zauważalne odczucie wstydu i skrępowania, szczególnie wśród młodszych uczniów oraz uczniów szkół branżowych, co wskazuje na konieczność dalszej pracy nad normalizacją tematu poprzez odpowiednią edukację i wsparcie emocjonalne.
2. Szkoła odgrywa kluczową rolę w dostarczaniu rzetelnej i kompleksowej wiedzy o menstruacji, a warsztaty edukacyjne na ten temat spotykają się z pozytywnym odbiorem młodzieży, zwłaszcza jeśli zapewniona jest anonimowość oraz możliwość swobodnego zadawania pytań, co minimalizuje barierę w komunikacji.
3. Różnorodność opinii dotyczących prowadzenia zajęć edukacyjnych o menstruacji – zarówno przez osoby z zewnątrz, jak i zatrudnione na stałe w szkole – wskazuje na potrzebę elastycznych rozwiązań, które uwzględnią aspekty budowania zaufania, komfortu uczestników oraz możliwości kontynuacji wsparcia po zakończeniu zajęć.
4. Problem ubóstwa menstruacyjnego jest istotnym wyzwaniem, wpływającym negatywnie na uczestnictwo dziewcząt w życiu społecznym i edukacyjnym; zapewnienie bezpłatnego dostępu do środków higieny menstruacyjnej w szkołach nie tylko przeciwdziała wykluczeniu, lecz także sprzyja destygmatyzacji tematu.
5. Efektywne badania dotyczące intymnych sfer, takich jak menstruacja, wymagają szczególnej uwagi na kwestie anonimowości, komfortu uczestników oraz odpowiedniego doboru osób prowadzących wywiady, co pozwala ograniczyć efekt ankietera i uzyskać wiarygodne, reprezentatywne dane od młodzieży.
6. Edukacja o menstruacji powinna uwzględniać także męskich uczniów, gdyż ich zaangażowanie i otwartość w rozmowie na temat miesiączki przyczynia się do większej integracji i zrozumienia tematu wśród całej społeczności szkolnej, niwelując jednocześnie płciowe bariery w komunikacji.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Należy zapewnić bezpłatny i powszechny dostęp do środków higieny menstruacyjnej w szkołach, co stanowi skuteczne wsparcie dla osób dotkniętych ubóstwem menstruacyjnym oraz sprzyja normalizacji tematu miesiączki w środowisku edukacyjnym.
2. Edukacja na temat menstruacji powinna być prowadzona z uwzględnieniem różnorodnych form i kontekstów, w tym poprzez warsztaty prowadzone zarówno przez wykwalifikowanych edukatorów spoza szkoły, jak i odpowiednio przygotowany personel pedagogiczny, co podnosi komfort uczestników oraz umożliwia kontynuację wsparcia na bieżąco.
3. Szkoły powinny stworzyć atmosferę sprzyjającą swobodnemu i anonimowemu zadawaniu pytań dotyczących menstruacji, eliminując tym samym uczucie wstydu i skrępowania, co wymaga uwzględnienia specyfiki potrzeb różnych grup wiekowych i płciowych.
4. Wprowadzenie zajęć o miesiączce z udziałem wychowawców specjalizujących się w wychowaniu fizycznym może przynieść korzyści w zakresie przełamywania barier komunikacyjnych, dzięki ich bezpośredniemu i codziennemu kontaktowi z uczniami, co sprzyja lepszemu oswojeniu tematu w naturalnym środowisku szkolnym.
5. Działania edukacyjne powinny uwzględniać różnorodność miejsc i środowisk, w których funkcjonują szkoły – od małych wsi po duże miasta wojewódzkie – tak by dostosować metody i formy przekazu do specyfiki społeczno-kulturowej poszczególnych grup uczniów i uczennic.
6. W procesie badawczym i edukacyjnym konieczne jest minimalizowanie efektu ankietera i barier wynikających z asymetrii między badaczem a młodzieżą, poprzez tworzenie bezpiecznych i nieoceniających przestrzeni dialogu, co pozwala na uzyskiwanie rzetelnych danych oraz autentycznych opinii uczestników.