Funkcjonowanie systemu finansowania szkół niepublicznych dla dorosłych

Streszczenie raportu

Dokument przedstawia wyniki kontroli przeprowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli (NIK) w zakresie prawidłowości pobierania i wykorzystywania dotacji w szkołach niepublicznych oraz organach prowadzących. W ramach kontroli przeprowadzonej w okresie 2019 – 2023 kontrolowano Ministerstwo Edukacji i Nauki, cztery urzędy miast na prawach powiatu, jedno starostwo powiatowe, trzy organy prowadzące niepubliczne szkoły sieciowe i cztery niepubliczne szkoły sieciowe. Badano m.in. czy Ministerstwo
Edukacji i Nauki zapewniło warunki organizacyjno-prawne do prawidłowego udzielania, pobierania, wykorzystywania i rozliczania dotacji w szkołach niepublicznych i czy organy dotujące prawidłowo udzielały, rozliczały i kontrolowały dotacje dla szkół niepublicznych.

Wnioski z raportu

1. System finansowania szkół niepublicznych kształcących osoby dorosłe nie działał prawidłowo, ponieważ nie zapewnił organom dotującym ― skutecznych narzędzi zapobiegających nadużyciom w pobieraniu i wykorzystaniu dotacji, organom prowadzącym możliwości stabilnego planowania finansowego i jednolitych zasad dotowania na terenie kraju, szkołom ― niezakłóconej organizacji zajęć.
2. W jednostkach samorządu terytorialnego, które udzielały dotacji za uczestnictwo w zajęciach wyłącznie na podstawie wykazywanej przez szkoły liczby uczniów, nierzetelnie i niegospodarnie wydatkowano środki publiczne, ponieważ nie ustalano, na które osoby przyznawano dotacje.
3. W urzędach, w których nie prowadzono systematycznych kontroli prawidłowości pobrania i wykorzystania dotacji, nie sprawowano rzetelnego nadzoru nad procesem wydatkowania środków publicznych.

Główne rekomendacje z raportu

1. Wprowadzenie regulacji, mających na celu wzmocnienie uprawnień kontrolnych jst, dotyczących kontroli prawidłowości pobrania dotacji (np. poprzez dopuszczenie możliwości prowadzenia niezapowiedzianych kontroli frekwencji i umożliwienie kontrolującym legitymowania uczniów w trakcie tej kontroli).
2. Wprowadzenie regulacji dotyczących możliwości natychmiastowego wstrzymania dotacji, w szczególnych przypadkach, uzasadnionych ujawnieniem w toku kontroli znacznych kwot dotacji pobranych w nadmiernej wysokości lub wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.
3. Zapewnienie prawidłowego nadzoru nad przestrzeganiem w szkole wymogu określonego w art. 26 ust. 3 ufzo, dotyczącego potwierdzania przez uczniów obecności na zajęciach własnoręcznymi i czytelnymi podpisami.
4. Przekazywanie dotacji w taki sposób, aby organ prowadzący uzyskiwał informację o stawkach dotacji i liczbie uczniów (według stawek), na których udzielono dotację.
5. Opracowanie w porozumieniu z organami prowadzącymi szkoły odpowiednich przepisów umożliwiających zapoznanie tych organów
ze stawkami subwencji na ucznia z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym umożliwiającym przygotowanie się do tych zmian.