10 nowych źródeł finansowania NFZ
Autor: Szkoła Główna Handlowa
Data publikacji: 01/03/2025
Tematyka: Administracja publiczna | Demografia | Ochrona zdrowia | Polityka | Polityka społeczna | Zdrowie
Link źródłowy: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Raport „10 nowych źródeł finansowania NFZ” analizuje rosnące wyzwania finansowe systemu ochrony zdrowia w Polsce, podkreślając ponad dwukrotny wzrost wydatków publicznych na zdrowie w latach 2016–2024 oraz prognozy dalszego wzrostu. Autorzy zwracają uwagę, że optymalizacja wydatków nie zmniejszy nominalnego poziomu finansowania, a jedynie spowolni jego dynamiczny wzrost. Kluczowymi problemami pozostają niedofinansowanie Narodowego Funduszu Zdrowia oraz konieczność znalezienia nowych źródeł finansowania systemu. Raport wskazuje na potrzebę podjęcia politycznie odważnych decyzji oraz osiągnięcia społecznej zgody na reformy, które zapewnią stabilność i dostępność opieki zdrowotnej w długim okresie. Proponowane rozwiązania obejmują m.in. zwiększenie składek zdrowotnych poprzez podniesienie ich stawek oraz wprowadzenie dodatkowej składki finansowanej przez pracodawców, a także wyrównanie wieku emerytalnego, co ma przeciwdziałać rosnącemu obciążeniu systemu związanemu ze starzeniem się społeczeństwa. Istotną rolę przypisano również podatkom celowym na produkty szkodliwe, jak opłata cukrowa czy akcyza na alkohol i wyroby tytoniowe, które mogłyby znacząco wspomóc finansowanie NFZ. Raport podkreśla również rolę organizacji pożytku publicznego i dobroczynności, jednak wskazuje, że ich zaangażowanie nie jest wystarczające do wypełnienia luki finansowej. Czynniki takie jak starzejąca się populacja, rosnące koszty terapii innowacyjnych oraz coraz wyższe oczekiwania pacjentów dodatkowo potęgują presję na system, czyniąc wdrożenie proponowanych rozwiązań pilnym i nieuchronnym krokiem ku przyszłości.
Wnioski
Wnioski
1. Polski system ochrony zdrowia stoi przed trwałym deficytem finansowym, którego skala wymaga wielowymiarowych i precyzyjnie wyliczonych działań zwiększających wpływy do Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), wykraczających poza dotychczasowe źródła finansowania.
2. Podwyższenie składki zdrowotnej, w tym wprowadzenie dodatkowej składki finansowanej przez pracodawców oraz objęcie nią dotychczas uprzywilejowanych grup, stanowi kluczowy element stabilizacji finansowej systemu, a jednocześnie wymaga wyważonego podejścia, uwzględniającego skutki ekonomiczne i społeczne.
3. Wykorzystanie specjalnych „podatków od grzechów” na produkty szkodliwe dla zdrowia może przynieść istotne wpływy do systemu, a jednocześnie sprzyjać profilaktyce zdrowotnej poprzez redukcję konsumpcji niekorzystnych dla zdrowia produktów, jednak szacunki wpływów muszą uwzględniać realną elastyczność popytu na takie wyroby.
4. Wprowadzenie mechanizmów współfinansowania świadczeń przez pacjentów, z uwzględnieniem ochrony osób przewlekle chorych i o niskich dochodach, może efektywnie ograniczyć nadmierne obciążenie finansowe systemu, pod warunkiem skoordynowania ich z elektronicznym systemem rozliczeń, co ograniczy koszty administracyjne.
5. Zróżnicowanie formuł naliczania składek na ubezpieczenie zdrowotne dla różnych grup społecznych wymaga rewizji, zwłaszcza w odniesieniu do rolników, gdzie obecne rozwiązania generują istotne nierówności i niesprawiedliwość finansową.
6. Społeczne inicjatywy i mechanizmy wspierania ochrony zdrowia, takie jak przekazywanie 1,5% podatku na cele medyczne, mimo ograniczonego potencjału finansowego, mogą stanowić cenne uzupełnienie podstawowych źródeł finansowania, pod warunkiem odpowiedniej integracji z systemem publicznym.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Konieczne jest zwiększenie stawek składki zdrowotnej, zarówno poprzez podniesienie jej procentowego udziału od wynagrodzeń ubezpieczonych, jak i wprowadzenie dodatkowej składki opłacanej przez pracodawców. Takie działania pozwolą na stabilizację finansów Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) i wyrównanie dysproporcji w systemie ubezpieczeń zdrowotnych, zwłaszcza w kontekście korzystania z ulg i przywilejów przez wybrane grupy społeczne.
2. Wdrożenie mechanizmów współfinansowania świadczeń zdrowotnych przez pacjentów powinno uwzględniać system progressywnych opłat, który chroni osoby przewlekle chore przed nadmiernymi kosztami. Takie podejście pozwoli na powiązanie wydatków bezpośrednio z korzystaniem z usług medycznych, jednocześnie ograniczając nieuzasadnione korzystanie z systemu.
3. Należy rozważyć reformę wieku emerytalnego, polegającą na jego wyrównaniu dla kobiet i mężczyzn oraz stopniowym wydłużeniu do 67 lat. Taki krok zwiększy liczbę aktywnych zawodowo płatników składek zdrowotnych, co jest kluczowe przy rosnącym obciążeniu systemu przez populację senioralną.
4. Wprowadzenie i rozszerzenie podatków celowych, takich jak opłaty od produktów zawierających cukier, tłuszcze oraz podatki akcyzowe od wyrobów tytoniowych i alkoholu, stanowić powinno uzupełniające źródło finansowania ochrony zdrowia, równocześnie promując zdrowe nawyki konsumenckie i ograniczając choroby dietozależne.
5. Niezbędne jest zwiększenie roli budżetu państwa w finansowaniu ochrony zdrowia, zwłaszcza w zakresie pokrywania składek zdrowotnych dla wybranych grup społecznych, np. dzieci. Takie rozwiązanie nie tylko poprawi sytuację finansowąsystemu, lecz także podkreśli państwowe zobowiązanie wobec obywateli w dostępie do opieki zdrowotnej.
6. W celu poprawy efektywności systemu opieki zdrowotnej i racjonalizacji wydatków, rekomenduje się wdrożenie instrumentów integrujących raportowanie usług zdrowotnych z systemem naliczania składek, co może ograniczyć koszty transakcyjne związane z poborem opłat oraz zwiększyć transparentność finansowania świadczeń.