Reglamentacja dostępu do broni palnej
Autor: Najwyższa Izba Kontroli
Data publikacji: 29/05/2025
Tematyka: Administracja publiczna | Bezpieczeństwo i obronność | Infrastruktura
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Kontrola dotycząca reglamentacji i nadzoru nad posiadaniem broni palnej w Polsce ujawniła istotne zróżnicowania w liczbie przeprowadzanych kontroli warunków przechowywania broni przez funkcjonariuszy Komend Wojewódzkich Policji (KWP). Zakres kontroli obejmował także podmioty posiadające pozwolenia na broń na okaziciela, takie jak strzelnice, szkoły sportowe, organizacje łowieckie oraz podmioty wymagające broni do ochrony osobistej. Problemem jest brak prawnego upoważnienia funkcjonariuszy niższego szczebla do prowadzenia takich kontroli, co znacznie utrudnia skuteczną realizację obowiązków. Ponadto, stwierdzono liczne opóźnienia w weryfikacji ważności orzeczeń lekarskich i psychologicznych posiadaczy broni, sięgające nawet kilku lat, co jest niezgodne z wymogami dyrektywy UE 2021/555. Niewystarczająca jest również współpraca z Polskim Związkiem Łowieckim i stowarzyszeniami strzeleckimi w zakresie przekazywania aktualnych wykazów członków uprawniających do posiadania broni. W obszarze egzaminów zaobserwowano niejednolitą praktykę, m.in. w zwalnianiu funkcjonariuszy z testów bez odpowiedniego potwierdzenia uprawnień. W odpowiedzi na te wyzwania, Komendant Główny Policji zapowiedział rozszerzenie zakresu sprawozdawczości statystycznej oraz podjęcie działań legislacyjnych umożliwiających upoważnianie funkcjonariuszy KPP/KMP do kontroli przechowywania broni. Jednocześnie postulowane są zmiany prawne dotyczące okresowej oceny stanu zdrowia posiadaczy broni oraz weryfikacji umiejętności wśród kolekcjonerów, co wpisuje się w konieczność dostosowania krajowych przepisów do wymogów unijnych.
Wnioski
Wnioski
1. W wielu komendach wojewódzkich Policji występują istotne niedociągnięcia w zakresie terminowego i rzetelnego realizowania obowiązków związanych z odbiorem oraz depozytowaniem broni, co wpływa na bezpieczeństwo publiczne i skuteczność nadzoru nad posiadaniem broni palnej.
2. Weryfikacja uprawnień osób ubiegających się o pozwolenia na broń, w tym sprawdzanie ich stanu zdrowia psychofizycznego oraz sytuacji prawnej (w tym karalności i braku zagrożeń dla bezpieczeństwa), jest często prowadzona z opóźnieniami lub w sposób niekompletny, co zwiększa ryzyko wydania zezwoleń nieodpowiednim osobom.
3. Brak pełnej i systematycznej kontroli nad aktualnością dokumentacji medycznej oraz psychologicznej posiadaczy broni skutkuje przeterminowaniem orzeczeń, co utrudnia ocenę bieżącej zdolności tych osób do posiadania i korzystania z broni w sposób bezpieczny i zgodny z przepisami.
4. Procedury administracyjne dotyczące wydawania, odmowy oraz cofania pozwoleń na broń nie zawsze zapewniają pełne uczestnictwo stron w postępowaniu oraz transparentność działań, co może rodzić wątpliwości co do zgodności tych czynności z zasadami prawa administracyjnego.
5. Efektywność egzekwowania obowiązków przez podmioty zewnętrzne, takie jak Polskie Związki Łowieckie i stowarzyszenia strzeleckie, pozostaje niewystarczająca, gdyż nie zapewniają one regularnego dostarczania wymaganych wykazów aktualnych członków, co utrudnia kontrolę nad legalnym posiadaniem broni.
6. Praktyki zwalniania funkcjonariuszy i żołnierzy zawodowych z wymaganego egzaminu na posiadanie broni, oparte na dokumentach wydanych przez ich przełożonych, bez odpowiedniego wskazania rodzaju broni, są niezgodne z obowiązującymi standardami i mogą wpływać na obniżenie poziomu bezpieczeństwa i profesjonalizmu w posługiwaniu się bronią służbową.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Należy wprowadzić zmiany legislacyjne umożliwiające upoważnianie funkcjonariuszy jednostek Policji niższego szczebla do przeprowadzania kontroli warunków przechowywania broni i amunicji przez osoby fizyczne, co pozwoli zredukować obciążenia kadrowe komend wojewódzkich oraz zwiększyć efektywność nadzoru.
2. Konieczne jest uspójnienie i uszczegółowienie procedur związanych z weryfikacją stanu psychofizycznego wnioskodawców o pozwolenia na broń, w tym zapewnienie jednolitego i transparentnego mechanizmu odwoławczego, obejmującego także Żandarmerię Wojskową, a także regularne i systematyczne badania kontrolne posiadaczy broni.
3. W celu zapewnienia ciągłej aktualizacji wiedzy i umiejętności posiadaczy broni, szczególnie do celów kolekcjonerskich, rekomenduje się wprowadzenie obowiązkowej, okresowej weryfikacji praktycznych zdolności obsługi broni oraz znajomości przepisów dotyczących jej posiadania i użytkowania.
4. Zaleca się dopracowanie i unifikację systemów i rejestrów związanych z bronią palną w zakresie analityki oraz sprawozdawczości, tak aby możliwe było generowanie pełnych, spójnych i aktualnych danych statystycznych dotyczących liczby osób legitymujących się pozwoleniami i faktycznie posiadających broń.
5. W ramach działań regulacyjnych i operacyjnych należy kontynuować prace nad implementacją dyrektyw Unii Europejskiej dotyczących kontroli nabywania i posiadania broni palnej, ze szczególnym uwzględnieniem objęcia reglamentacją dostępu do broni czarnoprochowej, co zwiększy spójność prawa krajowego z normami unijnymi.
6. Wprowadzenie standaryzacji i ujednolicenia przebiegu egzaminów teoretycznych i praktycznych na posiadanie broni w całym kraju, wraz z jasnymi wytycznymi dotyczącymi zwolnień z egzaminów dla funkcjonariuszy i żołnierzy, co podniesie jakość i wiarygodność procesu kwalifikacyjnego.