Wybrane dane dotyczące sytuacji społeczno – gospodarczej województwa małopolskiego Budownictwo i gospodarowanie przestrzenią
Autor: Centrum Polityk Publicznych
Data publikacji: 08/12/2025
Tematyka: Administracja publiczna | Budownictwo | Demografia | Mieszkalnictwo | Polityka społeczna
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Raport dotyczący województwa małopolskiego za rok 2024 podsumowuje kluczowe dane z obszaru budownictwa i planowania przestrzennego. W regionie oddano do użytkowania ponad 20 tys. mieszkań, co stanowi spadek o 5% w porównaniu z rokiem poprzednim, jednak jest to wynik nadal wyższy o około 30% niż przed dekadą. Większość nowo wybudowanych lokali przeznaczona jest na sprzedaż lub wynajem, choć ich średnia powierzchnia jest znacznie mniejsza niż mieszkań budowanych na własny użytek. Kraków pozostaje dominującym ośrodkiem mieszkaniowym, gdzie powstaje ponad 40% mieszkań regionu, a także główny obszar dla inwestycji na sprzedaż i wynajem.
Wielkość przeciętnego mieszkania wynosi 96,5 m², co plasuje Małopolskę w czołówce województw pod względem metrażu użytkowego. Najmniejsze lokale powstają w mieście Kraków, podczas gdy znacznie większe powierzchnie dominują na terenach o zabudowie jednorodzinnej. W sektorze budownictwa niemieszkalnego odnotowano spadek powierzchni oddanych budynków, jednocześnie wzrasta udział rozbudowy istniejących obiektów. Pod względem produkcji budowlano-montażowej region cechuje się wzrostem wartości realizowanych inwestycji, osiągając blisko 34 mld zł.
Analizy dotyczące planowania przestrzennego wskazują na rolę miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w procesie wydawania pozwoleń na budowę. Władze regionalne konsekwentnie wspierają rozwój oparty na zrównoważonym kształtowaniu przestrzeni, co przekłada się na strukturę i jakość realizowanych inwestycji. Raport ukazuje województwo małopolskie jako obszar dynamicznego rozwoju budownictwa mieszkaniowego, skoncentrowanego na obszarze metropolitalnym Krakowa, przy jednoczesnym rosnącym znaczeniu planowania i zarządzania przestrzenią.
Wnioski
Wnioski
1. Województwo małopolskie charakteryzuje się wysoką aktywnością w zakresie budownictwa mieszkaniowego, z liczbą oddawanych do użytkowania mieszkań plasującą się w czołówce kraju, co potwierdza silną rolę regionu jako ośrodka metropolitalnego, szczególnie skoncentrowanego wokół Krakowa i jego obszaru funkcjonalnego.
2. Pomimo spadku liczby pozwoleń na budowę w sektorze indywidualnym, ogólny wzrost pozwoleń związanych z inwestycjami deweloperskimi wskazuje na istotne zmiany w strukturze rynku budowlanego, ze wzrostem znaczenia większych i kompleksowych projektów mieszkaniowych.
3. Poziom pokrycia powierzchni gmin miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego jest w Małopolsce bardzo wysoki, dwukrotnie przewyższający średnią krajową, co sprzyja stabilności i przewidywalności procesu inwestycyjnego oraz wpływa korzystnie na planową i zrównoważoną politykę przestrzenną.
4. Wzrost liczby decyzji o ustaleniu warunków zabudowy (WZiZT) pomimo wysokiego udziału MPZP wskazuje na potrzebę elastyczności planistycznej i adaptacji do specyficznych wymagań inwestorów oraz lokalnych uwarunkowań, zwłaszcza w gminach o niskim pokryciu planistycznym.
5. Produkcja budowlano-montażowa w województwie, systematycznie rosnąca na przestrzeni ostatniej dekady, jest stosunkowo wysoka w przeliczeniu na mieszkańca, co świadczy o dobrze rozwiniętym sektorze budowlanym i jego istotnym udziale w gospodarce regionalnej.
6. Aktywność w zakresie budownictwa niemieszkalnego jest zdecydowanie mniejsza niż mieszkaniowego, z tendencją spadkową w całkowitej powierzchni oddawanych budynków, co może wskazywać na ograniczone inwestycje w sektorze komercyjnym i usługowym lub zmianę struktury gospodarczej regionu.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Należy kontynuować i intensyfikować działania na rzecz zwiększenia pokrycia gmin miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego (MPZP), zwłaszcza w obszarach o niskim udziale tych planów, takich jak północno-wschodnia część województwa, Podhale oraz powiat chrzanowski, aby usprawnić proces wydawania pozwoleń na budowę i ograniczyć zależność od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (WZiZT).
2. W kontekście spadku liczby pozwoleń na budowę w budownictwie indywidualnym wskazane jest wsparcie i promocja nowoczesnych rozwiązań budowlanych oraz uproszczenie procedur administracyjnych, co może pobudzić aktywność inwestorów prywatnych i zrównoważyć dynamikę rynku mieszkaniowego.
3. Zaleca się podjęcie działań służących zwiększeniu efektywności i atrakcyjności budownictwa mieszkaniowego przeznaczonego na sprzedaż i wynajem, zwłaszcza poprzez promowanie optymalizacji powierzchni użytkowej mieszkań, by odpowiedzieć na zmieniające się potrzeby rynkowe i preferencje społeczne.
4. Konieczne jest wzmocnienie inwestycji w budownictwo niemieszkalne, poprzez tworzenie korzystnych warunków dla rozwoju obiektów użyteczności publicznej i komercyjnych, co może przyczynić się do zwiększenia aktywności gospodarczej regionu oraz zrównoważenia sektora budowlanego.
5. Warto rozwijać metropolitalne obszary rozwojowe wokół Krakowa, korzystając z dominującej pozycji miasta i jego okolic, poprzez koordynację planistyczną oraz inwestycje infrastrukturalne, co pozwoli na lepsze wykorzystanie potencjału regionu i zrównoważony rozwój przestrzenny.
6. Zaleca się dalsze monitorowanie i analizę trendów produkcji budowlano-montażowej, aby efektywnie dostosowywać politykę regionalną i wspierać sektor budowlany, szczególnie w kontekście rosnącej wartości produkcji na mieszkańca oraz dynamicznych zmian w strukturze inwestycji.