Między niepokojem a życzliwością. Polki i Polacy wobec migracji.
Autor: Fundacja More in Common
Data publikacji: 20/02/2025
Tematyka: Administracja publiczna | Bezpieczeństwo i obronność | Demografia | Imigranci | Polityka | Prawo
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Raport „Między niepokojem a życzliwością. Polki i Polacy wobec migracji” przedstawia złożony obraz społecznych postaw wobec rosnącej obecności migrantów w Polsce. Polska, przemieniając się z kraju emigracyjnego w imigracyjny, doświadcza silnych emocji związanych z tym zjawiskiem – dominują niepokój, obojętność oraz strach, choć nie brakuje także życzliwości i otwartości na obcokrajowców. Społeczeństwo oczekuje przede wszystkim poczucia bezpieczeństwa i kontroli nad procesami migracyjnymi, mimo że tylko 22% uważa, że państwo ma nad tym pełną kontrolę.
Respondenci dostrzegają, że migranci często zajmują stanowiska, na które Polacy nie chcą pracować, uzupełniając luki na rynku pracy, jednak jednocześnie pojawiają się obawy dotyczące konkurencji o zatrudnienie, zwłaszcza wśród osób gorzej sytuowanych materialnie oraz o niskich kwalifikacjach. Istotna grupa respondentów uważa, że osoby spoza Europy wyznają inne zasady moralne oraz wartości, co wpływa na poczucie zagrożenia symbolicznego, choć obawy o utratę tożsamości narodowej są mniej powszechne.
Większość badanych utożsamia migrację z realnym ryzykiem wzrostu przestępczości i obciążeniem systemu zdrowia, co ilustruje ambiwalentny stosunek do migrantów jako zarówno zasobu gospodarczego, jak i potencjalnego kosztu społecznego. Badanie wskazuje na potrzebę zrównoważonej polityki migracyjnej, która uwzględni zarówno wyzwania ekonomiczne, jak i społeczne, chroniąc najbardziej wrażliwe grupy oraz podkreślając rolę pracy migrantów w rozwoju kraju.
Wnioski
Wnioski
1. Polskie społeczeństwo charakteryzuje ambiwalentny stosunek do migracji, łączący obawy związane z konkurencją na rynku pracy i zagrożeniami tożsamościowymi z jednoczesną otwartością i życzliwością wobec migrantów. Występuje tu istotne zróżnicowanie społeczno-ekonomiczne, gdzie osoby znajdujące się w gorszej sytuacji materialnej i o niższym wykształceniu obawiają się przede wszystkim utraty miejsc pracy na rzecz cudzoziemców.
2. W percepcji Polaków migranci spoza Europy postrzegani są jako grupa wyznająca odmienne zasady moralne i wartości, co generuje poczucie zagrożenia symbolicznego, lecz to nie przekłada się wprost na obawy o utratę tożsamości narodowej w takim stopniu, jak można by się spodziewać – co wskazuje na złożoność i niejednoznaczność postaw społecznych wobec wielokulturowości.
3. Znacząca część społeczeństwa przeszacowuje liczebność migrantów zamieszkujących Polskę, co może wpływać na wzmożenie lęku i społecznej nieufności. Niedokładna wiedza na temat rzeczywistej skali migracji podtrzymuje stereotypy i może być barierą dla skutecznej integracji oraz racjonalnej debaty publicznej.
4. Polacy w dużej mierze oczekują, że migranci podejmą zatrudnienie, a brak aktywności zawodowej jest społecznie negatywnie oceniany, co wskazuje na rosnącą presję na efektywne włączanie migrantów na rynek pracy. Jednocześnie utrzymują się negatywne stereotypy dotyczące rzekomej mniejszej skłonności obcokrajowców do ciężkiej pracy, czego przejawem są sprzeczności poznawcze w postawach badanych.
5. Podejście do kontroli migracji pozostaje kluczowym elementem społecznych oczekiwań, przy czym istotny odsetek respondentów uważa, że pełna kontrola nad napływem cudzoziemców jest priorytetem dla państwa, co koresponduje z aktualnymi kierunkami polityki migracyjnej i jest silnie zróżnicowane ze względu na preferencje polityczne.
6. Pomimo powszechnego poczucia niepewności i lęku związanego z transformacją Polski w kraj imigracyjny, występuje równocześnie znaczna gotowość do akceptacji i integracji migrantów, co wskazuje na potencjał społeczeństwa do konstruktywnego radykalnego przekształcenia postaw wobec wielokulturowości przy jednoczesnym wsparciu polityk sprzyjających inkluzji.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. W celu zmniejszenia społecznego niepokoju związanego z migracją, należy wzmocnić i upowszechnić działania edukacyjne oraz kampanie informacyjne, które rzetelnie przedstawiają fakty dotyczące liczby obcokrajowców oraz ich udziału w rynku pracy, przeciwdziałając stereotypom i dezinformacji.
2. Konieczne jest opracowanie i wdrożenie polityki migracyjnej zintegrowanej z programami wsparcia ekonomicznego i szkoleniowego dla grup społecznych najbardziej narażonych na ryzyko marginalizacji na rynku pracy, aby zapobiegać konfliktom i zabezpieczyć interesy osób o niższych kwalifikacjach.
3. W ramach polityki integracyjnej należy promować dialog międzykulturowy oraz inicjatywy sprzyjające wzajemnemu poznawaniu się Polaków i migrantów, co może przeciwdziałać odczuwanym zagrożeniom symbolicznym oraz wzmacniać poczucie wspólnej tożsamości narodowej.
4. W obszarze ochrony zdrowia potrzebne jest monitorowanie i optymalizacja dostępu do świadczeń medycznych z uwzględnieniem wpływu migracji, tak aby możliwe było wyważenie potrzeb zarówno migrantów, jak i polskich pacjentów, minimalizując poczucie nierównego traktowania i przeciążenia systemu.
5. W polityce migracyjnej należy uwzględnić konieczność utrzymania efektywnej kontroli nad napływem imigrantów, zgodnie z oczekiwaniami społecznymi, równocześnie jednak respektując zasady humanitarnego traktowania osób ubiegających się o azyl, zapewniając im godne warunki i ochronę praw.
6. W obszarze rynku pracy warto stymulować rozwój zawodowy migrantów oraz tworzyć mechanizmy umożliwiające ich lepsze dopasowanie kwalifikacyjne do potrzeb polskiej gospodarki, co może wpłynąć na wzrost akceptacji społecznej oraz poprawę efektywności zatrudnienia cudzoziemców.