Wyścig z czasem o dotacje unijne. Poziom zaawansowania wdrażania Programów Regionalnych w ramach perspektywy finansowej 2021-2027.
Autor: Grant Thornton
Data publikacji: 10/03/2026
Tematyka: Administracja publiczna | Ekonomia | Gospodarka i rynek pracy | Polityka | Prawo | Sprawy zagraniczne | Unia Europejska
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Raport Grant Thornton z marca 2026 roku analizuje postępy wdrażania Programów Regionalnych w Polsce w perspektywie finansowej 2021-2027. Po ponad połowie okresu realizacji (60 z 84 miesięcy) regiony znacząco poprawiły tempo wykorzystania środków unijnych. Na koniec 2025 r. zakontraktowano 56% dostępnej alokacji, co wskazuje na intensywne zaangażowanie w realizację inwestycji, jednak obserwuje się zróżnicowanie między województwami. Liderami są kujawsko-pomorskie, śląskie i małopolskie, gdzie zakontraktowano ponad 60% środków, co odzwierciedla ich wysoką gotowość projektową i konieczność realizacji kluczowych przedsięwzięć, m.in. związanych z transformacją gospodarczą. Natomiast województwo podlaskie pozostaje w tyle, notując najniższe wyniki kontraktacji i borykając się z wyzwaniami demograficznymi oraz specyfiką regionu przygranicznego. Ważnym elementem jest szybki postęp we wdrażaniu Priorytetu 1, ukierunkowanego na wspieranie przedsiębiorczości, gdzie znacząco wzrósł udział środków przeznaczonych na konkursy i podpisane umowy, co wpływa na modernizację sektora MŚP. Raport podkreśla, że doświadczenia tej perspektywy powinny posłużyć do usprawnienia procesów w kolejnych latach, unikając opóźnień i zapewniając korzyści dla lokalnych społeczności. Grant Thornton oferuje wsparcie doradcze m.in. w obszarze dotacji unijnych oraz strategii rozwoju jednostek samorządowych, co jest istotne dla skutecznego wykorzystania dostępnych funduszy.
Wnioski
Wnioski
1. Postępy we wdrażaniu Programów Regionalnych na lata 2021-2027 są znaczne w skali kraju, co potwierdza, że większość województw skutecznie konwertuje alokacje funduszy unijnych na podpisane umowy, zwiększając przewidywalność i stabilność inwestycji na lokalnym poziomie.
2. Istnieje wyraźne zróżnicowanie regionalne w tempie i efektywności absorpcji środków unijnych, przy czym województwa kujawsko-pomorskie, śląskie i małopolskie wyróżniają się jako liderzy, a regiony takie jak podlaskie wykazują trwałą stagnację i ryzyko niedostatecznego wykorzystania dostępnych funduszy.
3. Priorytet 1, skierowany na rozwój przedsiębiorczości, zyskuje na znaczeniu i wyraźnie zwiększa swoją efektywność wdrażania, co ma kluczowe znaczenie dla sektora MŚP oraz dla modernizacji i wzrostu konkurencyjności regionalnych gospodarek.
4. Opóźnienia i nierównomierne tempo uruchamiania konkursów w poszczególnych regionach, zwłaszcza na początku perspektywy, wskazują na potrzebę usprawnienia procesów instytucjonalnych i wcześniej uruchamianych działań, aby zarówno zwiększyć skalę, jak i jakościowo poprawić wydatkowanie środków w kolejnych fazach wdrażania.
5. W skali regionalnej presja transformacyjna, szczególnie widoczna w województwach o dużych potrzebach inwestycyjnych (np. śląskie), jest ważnym czynnikiem motywującym szybkie i efektywne wykorzystanie funduszy, co wpływa na dynamiczny rozwój obszarów postindustrialnych i zwiększa szanse na gospodarcze ożywienie.
6. Trwające wyzwania demograficzne, gospodarcze i infrastrukturalne, zwłaszcza w regionach peryferyjnych i przygranicznych (np. podlaskie), ograniczają tempo absorpcji funduszy i wymagają specjalistycznego wsparcia oraz zindywidualizowanych strategii rozwoju, aby zapewnić wyrównanie poziomu rozwoju i spójności terytorialnej.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Przyspieszyć uruchamianie naborów i realizację konkursów w kolejnych perspektywach finansowych, aby uniknąć opóźnień i rozłożyć proces inwestycyjny równomiernie w czasie, co pozwoli uniknąć presji na wykonawców oraz zagwarantuje stabilność wdrażania projektów.
2. Zintensyfikować wsparcie i działania naprawcze w regionach o niskim poziomie zakontraktowania środków, takich jak województwo podlaskie, uwzględniając specyfikę lokalną i czynniki demograficzne, aby zapobiec stagnacji i zapewnić równomierny rozwój regionalny.
3. Skoncentrować się na jakości projektów, nie tylko na szybkości zakontraktowania środków, poprzez promowanie inicjatyw o strategicznym znaczeniu społecznym i gospodarczym, które przynoszą długofalowe korzyści dla lokalnych społeczności i wzmacniają konkurencyjność regionów.
4. Wzmocnić mechanizmy doradcze i informacyjne dla beneficjentów, aby ułatwić im przygotowanie i realizację projektów współfinansowanych ze środków unijnych, zwłaszcza dla sektora MŚP, co przyczyni się do efektywniejszego wykorzystania dostępnych funduszy.
5. Rozwijać i promować rozwiązania z zakresu efektywności energetycznej oraz finansowanie projektów proekologicznych, aby wpisywać wdrażanie funduszy europejskich w cele transformacji klimatycznej i zrównoważonego rozwoju.
6. Zwiększyć współpracę między samorządami różnych szczebli a sektorem prywatnym w zakresie opracowywania strategii rozwojowych i programów rewitalizacji, co pozwoli lepiej dostosować inwestycje do potrzeb lokalnych rynków oraz poprawi efektywność wykorzystania środków.