Upadek parlamentaryzmu i nieprawidłowości w wydatkowaniu środków publicznych w Polsce.
Autor: Forum Obywatelskiego Rozwoju
Data publikacji: 10/2023
Tematyka: Polityka
Link źródłowy: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Dokument przedstawia krytyczną ocenę procesu legislacyjnego w Polsce w okresie rządów Prawa i Sprawiedliwości (PiS). Zauważono, że władze często omijały standardowe procedury legislacyjne, co prowadziło do braku konsultacji społecznych oraz skrócenia czasu uchwalania ustaw. Wiele projektów ustaw było przyjmowanych w pośpiechu, co skutkowało licznymi błędami prawnymi, które wymagały natychmiastowych nowelizacji.
Rządzący stosowali praktyki, takie jak wrzutki poselskie, które pozwalały na wprowadzanie istotnych zmian w ostatnich etapach procesu legislacyjnego, co naruszało zasady transparentności. Opozycja parlamentarnej była marginalizowana, a jej głos ignorowany, co obniżało standardy debaty publicznej.
Dodatkowo, rząd nie przestrzegał orzeczeń europejskich trybunałów, co prowadziło do ograniczenia stosowania prawa unijnego w Polsce. Wzrosło również ryzyko korupcji w kontekście przyznawania funduszy publicznych, które często trafiały do podmiotów związanych z rządzącą koalicją.
Ogólnie, dokument wskazuje na erozję zasad demokratycznych i praworządności, co wpływa negatywnie na zaufanie obywateli oraz stabilność gospodarczą kraju. Wskazuje na potrzebę przywrócenia rzetelnych standardów legislacyjnych oraz większej przejrzystości w działaniach rządu.
Wnioski
Wnioski
1. Proces legislacyjny w Polsce uległ znacznemu osłabieniu, co przejawia się w skróceniu czasu uchwalania ustaw oraz w braku rzetelnych konsultacji społecznych. Wiele kluczowych ustaw przyjmowanych jest w trybie ekspresowym, co prowadzi do chaosu prawnego i niepewności wśród obywateli oraz przedsiębiorstw.
2. Władze rządowe stosują praktyki, które ograniczają dostęp obywateli do informacji publicznej, co negatywnie wpływa na transparentność działań instytucji państwowych. Odpowiedzi na zapytania dziennikarzy i organizacji pozarządowych są coraz rzadsze, co może prowadzić do naruszenia prawa do informacji.
3. Istnieje systemowy problem braku niezależności wymiaru sprawiedliwości, co skutkuje niewykonywaniem orzeczeń europejskich trybunałów. Taki stan rzeczy podważa zaufanie do polskiego systemu prawnego zarówno w kraju, jak i wśród innych państw członkowskich Unii Europejskiej.
4. W praktyce dochodzi do nadużyć w zakresie przyznawania funduszy publicznych, które są przekazywane na niejasnych zasadach, często faworyzując podmioty związane z rządzącą koalicją. Brak rzetelnych procedur oceny wniosków oraz kontrolowania wydatkowania środków publicznych stwarza ryzyko korupcji.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Wprowadzenie transparentnych procedur oceny wniosków o dotacje, które powinny obejmować szczegółowe kryteria oceny, a także obowiązek publikacji protokołów z obrad komisji oceniających. Taki krok zwiększy zaufanie społeczne i zapewni rzetelność w przyznawaniu funduszy publicznych.
2. Ustanowienie niezależnych organów kontrolnych, które będą odpowiedzialne za monitorowanie i audytowanie procesów przyznawania dotacji oraz wydatkowania środków publicznych. Niezależność tych organów jest kluczowa dla eliminacji potencjalnych nadużyć i korupcji.
3. Zwiększenie udziału ekspertów oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych w procesie legislacyjnym oraz w komisjach oceniających wnioski o dotacje. Ich wiedza i doświadczenie mogą przyczynić się do lepszego dostosowania programów wsparcia do rzeczywistych potrzeb społecznych.
4. Wprowadzenie obowiązku przeprowadzania konsultacji społecznych przed wprowadzeniem istotnych zmian legislacyjnych. Konsultacje te powinny być szeroko dostępne i umożliwiać obywatelom oraz organizacjom społecznym wyrażenie swoich opinii i uwag.