Stosowanie detencji wobec cudzoziemców. Raport z monitoringu i rekomendacje

Streszczenie raportu

Raport przygotowany przez Instytut na rzecz Państwa Prawa finansowany ze środków Fundacji im. Stefana Batorego, zawiera wyniki dwuletniego monitoringu stosowania detencji wobec cudzoziemców, w tym umieszczania osób ubiegających się o status uchodźcy w strzeżonych ośrodkach i aresztach w celu deportacji. W raporcie przedstawiono analizę prawną i społeczną sytuacji osób zatrzymanych, a także rekomendacje dotyczące poprawy sytuacji.

Wnioski z raportu

W niektórych przypadkach cudzoziemcy są pozbawiani możliwości składania zażaleń na decyzje o umieszczeniu ich w detencji.
Sądy mimo obowiązku wynikającego z art. 103 u.c. nie przykładają wystarczającej wagi do odniesienia się do stanu zdrowia cudzoziemców umieszczanych w ośrodkach
Bardzo często się zdarza, że sędziowie z sądów rzadko zajmujących się sprawami detencyjnymi wydają postanowienia, które są ex-post zmieniane w drodze prostowania oczywistych pomyłek.
Wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego psychologa nie jest zawsze uwzględniany przez sąd.
W przypadku detencji całych rodzin, uzasadnienia przeważnie nie odnoszą się w ogóle do sytuacji małoletnich. Czasem wskazuje się na dobro dziecka jako na argument za wspólną detencją całej rodziny. Zdarzały się jednak postanowienia o osobnym (w ośrodkach otwartych i zamkniętych) umieszczaniu rodziny (małżonków z dziećmi).

Główne rekomendacje z raportu

Zasadne byłoby traktowanie spraw detencyjnych jako priorytetowych i rozpatrywanie ich w zdecydowanie krótszych terminach.
Należy zapewnić, aby cudzoziemcy mieli pełne prawo do składania zażaleń na decyzje o umieszczeniu ich w detencji.
Należy zwiększyć liczbę biegłych lekarzy powoływanych przez sąd w celu konfrontacji opinii lekarzy pracujących w ośrodkach.
Sądy powinny zamieszczać prawidłowe pouczenia o możliwości składania zażaleń.
Potrzebne jest stworzenie państwowego systemu pomocy prawnej dla uchodźców, a nie tylko projektowe, finansowane przez Unię Europejską działania organizacji pozarządowych.