Reforma Cyfrowej dekady. Jak uwzględnić suwerenność technologiczną w kluczowej strategii cyfrowej UE?
Autor: Polski Instytut Ekonomiczny
Data publikacji: 09/12/2025
Tematyka: Cyfryzacja | Demografia | Edukacja i Nauka | Infrastruktura | Polityka | Unia Europejska
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Policy Paper nr 6/2025 autorstwa Polskiego Instytutu Ekonomicznego przedstawia analizę oraz rekomendacje dotyczące reformy programu „Droga ku cyfrowej dekadzie” Unii Europejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem aspektu suwerenności technologicznej. Autorzy wskazują na niewystarczające uwzględnienie tego celu w dotychczasowych wskaźnikach realizacji, proponując integrację celów cyfrowej transformacji z polityką przemysłową UE. Kluczowym elementem jest wykorzystanie koncepcji stosu technologicznego do oceny poziomu suwerenności na różnych warstwach, takich jak półprzewodniki, chmura obliczeniowa czy oprogramowanie. Proponowane zmiany obejmują skupienie się na ochronie zdrowia poprzez zwiększenie suwerenności w zakresie przetwarzania danych medycznych oraz inwestowanie w rozwiązania predykcyjne dla poprawy profilaktyki zdrowotnej.
W obszarze edukacji i kompetencji cyfrowych zaleca się uruchomienie publicznego wsparcia dla certyfikacji umiejętności w zakresie otwartoźródłowych systemów IT, aby wzmocnić pozycję europejskich specjalistów ICT. Autorzy postulują również modyfikację wskaźników dotyczących cyfrowej transformacji przedsiębiorstw, aby lepiej odzwierciedlały rzeczywiste efekty, takie jak zatrzymanie innowacyjnych firm na rynku europejskim oraz zwiększenie wydatków na badania i rozwój.
Ponadto, raport podkreśla potrzebę monitorowania cyberbezpieczeństwa, zwłaszcza na poziomie samorządów. Propozycje te mają na celu wzmocnienie konkurencyjności, innowacyjności oraz niezależności cyfrowej Europy w perspektywie 2030 roku, odpowiadając również na specyfikę polskiego rynku i strategii cyfrowej państwa.
Wnioski
Wnioski
1. Włączenie suwerenności cyfrowej jako kluczowego elementu Cyfrowej dekady wymaga opracowania kompleksowych i precyzyjnych wskaźników mierzących poziom niezależności technologicznej w różnych warstwach stosu technologicznego, takich jak półprzewodniki, chmura obliczeniowa czy oprogramowanie. Taka metodologia pozwoli na skuteczne monitorowanie ryzyk zależności oraz realizację polityk wzmacniających europejski udział w strategicznych segmentach rynku.
2. Cyfrowa transformacja sektora publicznego, zwłaszcza w obszarach ochrony zdrowia, edukacji i samorządów lokalnych, powinna być wspierana poprzez zwiększenie suwerenności w zakresie przechowywania i przetwarzania danych oraz wdrażanie rozwiązań otwartoźródłowych, co wzmocni bezpieczeństwo, elastyczność i niezależność technologiczną tych kluczowych sektorów.
3. W kontekście rozwoju kompetencji cyfrowych istotne jest promowanie i publiczne wspieranie certyfikacji umiejętności korzystania z otwartoźródłowych systemów IT, co pozwoli nie tylko na podniesienie kwalifikacji specjalistów ICT, ale również na przeciwdziałanie dominacji rozwiązań pochodzących od dostawców spoza Europy, sprzyjając budowaniu trwałej i suwerennej bazy kompetencyjnej.
4. Badania nad poziomem cyfryzacji powinny zostać rozszerzone o mikroprzedsiębiorstwa, które stanowią większość podmiotów gospodarczych w UE i często wykazują intensywne korzystanie z technologii cyfrowych, co pozwoli na lepsze dostosowanie polityk publicznych oraz pełniejszą ocenę transformacji cyfrowej na poziomie europejskim i krajowym.
5. Monitorowanie efektywności wsparcia innowacyjności cyfrowej wymaga przesunięcia akcentów z ilościowej liczby jednorożców na jakość i lokalizację ich „exitów”, czyli pozostawanie start-upów technologicznych na rynku europejskim poprzez IPO lub przejęcia przez europejski kapitał, co jest kluczowe dla budowania suwerenności i konkurencyjności Unii na globalnym rynku innowacji.
6. Cyberbezpieczeństwo, choć obecnie realizowane w odrębnych programach, stanowi fundamentalny element skutecznej transformacji cyfrowej i powinno zostać włączone do ram monitoringu Cyfrowej dekady, wykorzystując istniejące wskaźniki ENISA, ze szczególnym uwzględnieniem oceny poziomu bezpieczeństwa w sektorze publicznym, w tym samorządach lokalnych, co pozwoli na kompleksowe zarządzanie ryzykiem w cyfrowej przestrzeni unijnej.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Należy rozszerzyć obowiązkowe badania poziomu cyfryzacji przedsiębiorstw o mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające do 9 pracowników, co pozwoli uzyskać pełniejszy i bardziej reprezentatywny obraz cyfrowej transformacji sektora biznesowego w UE oraz umożliwi lepsze dostosowanie polityk publicznych do rzeczywistych potrzeb rynku.
2. Wprowadzić mierzalny wskaźnik odnoszący się do udziału wydatków na badania i rozwój w obszarze oprogramowania, usług cyfrowych oraz sprzętu technologicznego, z ambitnym celem podwojenia obecnego poziomu inwestycji, co przyczyni się do zwiększenia innowacyjności i konkurencyjności firm europejskich na globalnym rynku.
3. Uruchomić program publicznego wsparcia dla certyfikacji umiejętności korzystania z otwartoźródłowych systemów informatycznych, obejmujący finansowanie szkoleń w szkołach średnich, uczelniach wyższych oraz administracji publicznej, a także zapewnić akceptację takich certyfikatów przez pracodawców sektora publicznego, by wzmocnić niezależność technologiczną i kompetencje cyfrowe w Europie.
4. Wdrożyć systematyczny pomiar poziomu suwerenności cyfrowej na poziomie lokalnych jednostek samorządowych, szkół i placówek opieki zdrowotnej, opierając się na jednolitych ramach i kryteriach, co umożliwi identyfikację technologicznych zależności, zwiększy odporność instytucji publicznych na zagrożenia cyfrowe oraz wesprze rozwój krajowych i europejskich rozwiązań technologicznych.
5. Zastosować koncepcję stosu technologicznego do kompleksowej oceny suwerenności technologicznej w kluczowych warstwach cyfrowej infrastruktury, takich jak półprzewodniki, chmura obliczeniowa czy oprogramowanie, wyznaczając mierzalne cele wzrostu udziału europejskich podmiotów i ograniczenia ryzyka wynikającego z monopolu dostawców spoza UE.
6. Wzmocnić integrację i monitorowanie cyberbezpieczeństwa w ramach transformacji cyfrowej, wykorzystując opracowane przez ENISA wskaźniki dotyczące działań ochronnych, kompetencji obywateli oraz dojrzałości administracji, co zapewni spójność działań i zminimalizuje ryzyka związane z cyfrowymi zagrożeniami na poziomie krajowym i europejskim.