Realizacja i koszty działań z zakresu zdrowia publicznego skierowanych do osób starszych – analiza wstępna.
Autor: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny - Państwowy Instytut Badawczy
Data publikacji: 01/2025
Tematyka: Administracja publiczna | Demografia | Edukacja i Nauka | Gospodarstwa Domowe | Polityka społeczna | Rodzina | Zdrowie
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Raport Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego prezentuje kompleksową analizę działań z zakresu zdrowia publicznego skierowanych do seniorów w Polsce w latach 2017-2019. Wykazano, że jednostki samorządu terytorialnego realizują zdecydowanie więcej zadań niż organy administracji rządowej, z naciskiem na działania profilaktyczne, promocyjno-edukacyjne oraz interwencje biomedyczne, takie jak szczepienia i badania przesiewowe. Pomimo rosnącej liczby zadań, udział działań dedykowanych osobom starszym stanowił poniżej 7% wszystkich zrealizowanych projektów zdrowotnych. Najwięcej aktywności w tym obszarze odnotowano w województwach wielkopolskim, opolskim i mazowieckim.
Analiza korelacji wykazała, że liczba działań promocyjno-edukacyjnych była negatywnie skorelowana z zapadalnością na ostre choroby kardiologiczne, podkreślając znaczenie tych inicjatyw. Z kolei działania określone jako „inne” wiązały się ze spadkiem hospitalizacji z powodu chorób układu dokrewnego. Raport wskazuje na konieczność przyjęcia podejścia społeczno-środowiskowego (“bottom-up”) w pracy z seniorami, aby zwiększyć ich aktywne uczestnictwo i upodmiotowienie.
Ponadto uwzględniono dynamikę demograficzną, koszty realizacji działań oraz ich rozkład terytorialny. Dokument potwierdza, że działania zdrowia publicznego realizowane przez różne podmioty mają istotny wpływ na poprawę stanu zdrowia społeczeństwa, szczególnie osób starszych, i wskazuje na potrzebę dalszego rozwoju strategii uwzględniających profilaktykę i promocję zdrowego starzenia się.
Wnioski
Wnioski
1. Liczba działań promocyjno-edukacyjnych wykazuje istotną ujemną korelację z zapadalnością na ostre choroby kardiologiczne, co podkreśla konieczność intensyfikacji takich działań w ramach polityki zdrowia publicznego w celu skutecznej profilaktyki tych schorzeń.
2. Pomimo relatywnie niewielkiego odsetka zadań skierowanych do osób starszych (mniej niż 1% dla organów administracji rządowej), są one obciążone znacznymi kosztami finansowymi, co wskazuje na potrzebę optymalizacji oraz lepszego adresowania interwencji, aby efektywnie odpowiadały na specyficzne potrzeby tej grupy demograficznej.
3. Jednostki samorządu terytorialnego dominują w realizacji zadań zdrowia publicznego skierowanych do seniorów, wykorzystując głównie biomedyczne podejście typu „top-down”, natomiast rekomenduje się wzmocnienie strategii opartej na podejściu społeczno-środowiskowym „bottom-up”, promującej udział i empowerment lokalnych społeczności.
4. Dominującym rodzajem działań prowadzonych przez podmioty centralne oraz samorządowe są działania profilaktyczne i promocyjno-edukacyjne, natomiast działania badawcze i szkoleniowe są realizowane stosunkowo rzadko, co wskazuje na potencjał do rozwoju tych obszarów dla lepszego dostosowania polityki zdrowotnej do zmieniających się potrzeb populacji.
5. Analiza grup docelowych realizowanych zadań zdrowia publicznego ujawnia, że dzieci i młodzież oraz grupy wyselekcjonowane stanowią największe odbiorców interwencji, podczas gdy osoby starsze i kobiety w ciąży są relatywnie rzadko adresowane, co sugeruje konieczność rewizji priorytetów i lepszego zróżnicowania działań pod kątem specyficznych potrzeb demograficznych.
6. Struktura i koszty realizacji zadań zdrowia publicznego różnią się w zależności od poziomu administracji oraz województwa, co wymaga skoncentrowanego monitoringu i usprawnienia koordynacji na wszystkich szczeblach samorządu oraz dostosowania interwencji do regionalnych uwarunkowań zdrowotnych i demograficznych.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Należy zwiększyć liczbę i zakres działań z zakresu zdrowia publicznego skierowanych do osób starszych na poziomie zarówno lokalnym, jak i centralnym, z uwzględnieniem aktywnych, oddolnych form współpracy społecznej, które sprzyjają upodmiotowieniu seniorów oraz ich integracji społecznej.
2. Konieczne jest wzmocnienie współpracy pomiędzy różnymi jednostkami systemu ochrony zdrowia w zakresie realizacji zadań profilaktycznych i promocyjnych, aby skuteczniej przeciwdziałać rosnącej zapadalności oraz śmiertelności związanej z chorobami kardiologicznymi i neurologicznymi w populacji seniorów.
3. Rekomenduje się zwiększenie udziału działań promocyjno-edukacyjnych oraz interwencji o charakterze społeczno-środowiskowym, których efekt potwierdzają negatywne korelacje z liczbą hospitalizacji i zgonów z powodu ostrych chorób, szczególnie w obszarze chorób układu krążenia i neurologicznych.
4. W planowaniu i realizacji polityki zdrowotnej samorządy terytorialne powinny wykorzystywać dane epidemiologiczne i analizy korelacyjne jako podstawę do alokacji zasobów, zwracając uwagę na cele operacyjne generujące największe koszty i potrzeby, zwłaszcza w kontekście promocji zdrowego i aktywnego starzenia się.
5. Zwiększenie efektywności wydatkowania środków publicznych wymaga systematycznego monitoringu i oceny realizowanych programów zdrowotnych, ze szczególnym uwzględnieniem działań profilaktycznych i edukacyjnych, które wykazują realny wpływ na poprawę stanu zdrowia seniorów.
6. Zaleca się rozwijanie i promowanie interdyscyplinarnych programów zapobiegających negatywnym skutkom starzenia się, które integrują działania profilaktyczne, edukacyjne oraz opiekę medyczną, aby kompleksowo odpowiadać na potrzeby zdrowotne starzejącej się populacji.