Gold-plating . Jak to się robi w Polsce?
Autor: Forum Obywatelskiego Rozwoju
Data publikacji: 22/01/2026
Tematyka: Administracja publiczna | Ekonomia | Gospodarka i rynek pracy | Podatki | Polityka | Prawo | Sprawy zagraniczne | Unia Europejska
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Raport analizuje zjawisko gold-platingu, czyli nadmiernego rozszerzania krajowych regulacji ponad minimalne wymogi unijnych dyrektyw, ze szczególnym uwzględnieniem Polski. Autorzy koncentrują się na trzech kluczowych dyrektywach: dotyczącej sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (dyrektywa 2022/2464), wymogów budżetowych państw członkowskich (dyrektywa 2024/1265) oraz poprawy równowagi płci w organach spółek giełdowych (dyrektywa 2022/2381). Polska transpozycja wskazuje na podejście „UE+0-UE”, czyli ograniczające się do minimalnych wymogów, niemniej w wybranych obszarach wprowadza dodatkowe obowiązki i kary finansowe, które stanowią przykład gold-platingu. Przykładem jest kwestia równości płci, gdzie oprócz realizacji minimalnego celu ilościowego, wprowadzono obowiązek obecności przedstawicieli obu płci w każdym organie spółki oraz surowe sankcje za niewypełnianie obowiązków. Ponadto, w obszarze raportowania ESG Polska zaostrzyła wymogi dotyczące atestacji raportów, ograniczając rynek usług do biegłych rewidentów, co zmniejsza konkurencję. Krajowe regulacje nakładają także surowe kary finansowe i administracyjne za niewypełnienie obowiązków raportowych, które znacznie przewyższają minimalne wymogi dyrektywy. Raport podkreśla, że pomimo aspiracji Komisji Europejskiej do deregulacji i uproszczeń, w praktyce państwa, zwłaszcza Polska, często rozszerzają regulacje, co może wpływać na efektywność i konkurencyjność podmiotów. Analiza wskazuje na potrzebę zrównoważonego podejścia w implementacji prawa unijnego, unikającego nieproporcjonalnych obciążeń.
Wnioski
Wnioski
1. Polska implementacja dyrektywy CSRD dotyczącej sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju charakteryzuje się względnym zachowaniem minimalnych wymogów unijnych w zakresie treści raportów, jednak wprowadza znaczące zaostrzenia proceduralne i sankcyjne, takie jak wysokie kary finansowe i penalizacje karne, a także ogranicza dostęp do rynku usług atestacyjnych wyłącznie do biegłych rewidentów po dodatkowym, rygorystycznym szkoleniu. To stanowi przykład gold-platingu, który może generować nadmierne obciążenia dla przedsiębiorstw oraz ograniczać konkurencję w usługach certyfikacyjnych.
2. W zakresie wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich, transpozycja dyrektywy 2024/1265 do polskiego porządku prawnego jest realizowana zgodnie z minimalnymi standardami unijnymi, bez znaczących rozszerzeń. Jednak dostrzeżono potencjał do wzmocnienia kompetencji i niezależności Rady Fiskalnej, co z perspektywy jakości polityki fiskalnej w Polsce byłoby korzystne i mogłoby przyczynić się do lepszego zarządzania finansami publicznymi.
3. Projekt ustawy implementującej dyrektywę 2022/2381 dotyczącą poprawy równowagi płci w organach spółek giełdowych nie wykracza znacząco poza wymogi unijne, lecz wprowadza dodatkowy obowiązek zapewnienia reprezentacji obu płci w każdym organie spółki przez co najmniej jedną osobę. Ten wymóg stanowi istotny przykład gold-platingu, który może w praktyce podnosić standardy ponad poziom minimalny, jednak również generuje ryzyko nadmiernego formalizmu i dodatkowych obciążeń dla spółek.
4. Polska nie dokonała terminowej transpozycji dyrektywy 2022/2381, co skutkowało wszczęciem procedury przeciwko Polsce przez Komisję Europejską. Dotychczasowe działania w zakresie legislacyjnym mają charakter fragmentaryczny i niewystarczający, co obniża skuteczność realizacji unijnych celów w zakresie równouprawnienia płci w spółkach oraz wpływa negatywnie na wizerunek Polski jako państwa członkowskiego przestrzegającego obowiązków unijnych.
5. Wprowadzenie obowiązku sporządzenia i udostępnienia polityki równowagi płci oraz szczegółowych zasad selekcji i rozwoju kadry zarządzającej w spółkach giełdowych stanowi krok w kierunku zwiększenia przejrzystości i ujednolicenia praktyk rekrutacyjnych. Jednakże nakładanie kar finansowych i administracyjnych za niewypełnianie obowiązków informacyjnych oraz przestrzeganie standardów proceduralnych sugeruje, że regulacje mają charakter nie tylko prewencyjny, lecz także represyjny.
6. Analiza transpozycji wybranych dyrektyw wskazuje na zróżnicowany poziom gold-platingu – podczas gdy część regulacji pozostaje wierna minimalnym wymogom unijnym, inne charakteryzują się istotnym rozszerzeniem obowiązków i zaostrzeniem sankcji w Polsce. Taka rozbieżność może powodować fragmentaryzację rynku wewnętrznego oraz różnice konkurencyjne na poziomie krajowym i unijnym, co wymaga dalszej uwagi legislacyjnej i koordynacji regulacyjnej.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. W celu ograniczenia zjawiska gold-platingu należy wprowadzić proporcjonalne i adekwatne sankcje za niewypełnianie obowiązków wynikających z dyrektyw unijnych, unikając nadmiernych kar finansowych oraz surowych kar karnych, które mogą zniechęcać do realizacji regulacji i generować niepotrzebne obciążenia dla podmiotów objętych ustawą.
2. Zaleca się umożliwienie dostępu do rynku usług atestacji również niezależnym dostawcom usług (IASP), co pozwoli na zwiększenie konkurencji i dostępności profesjonalnych usług, jednocześnie dbając o wysokie standardy jakości i niezależności poprzez odpowiedni nadzór i certyfikację.
3. W zakresie regulacji dotyczących poprawy równowagi płci w organach spółek giełdowych warto ograniczyć dodatkowe wymogi przekraczające minimalne cele dyrektywy, koncentrując się na efektywnym wdrożeniu podstawowych standardów oraz przejrzystych, obiektywnych procedur rekrutacyjnych, co umożliwi osiągnięcie założonych celów bez niepotrzebnego zwiększania obciążeń administracyjnych.
4. Rekomenduje się skrupulatne monitorowanie i ocena funkcjonowania instytucji nadzorczych, takich jak Komisja Nadzoru Finansowego czy Rada Fiskalna, w celu zapewnienia efektywności ich działań oraz ewentualnego wzmocnienia kompetencji tam, gdzie jest to zasadne, szczególnie w obszarze poprawy jakości polityki fiskalnej i nadzoru nad procesami selekcji kadry zarządzającej.
5. W procesie wdrażania dyrektyw unijnych należy zapewnić dłuższy vacatio legis oraz harmonogram wdrożeniowy dostosowany do realiów funkcjonowania podmiotów objętych regulacjami, tak aby umożliwić im odpowiednie przygotowanie się do nowych obowiązków i skuteczne dostosowanie się do wymagań prawnych.
6. W celu zwiększenia transparentności i odpowiedzialności spółek powinno się utrzymać obowiązek publikacji polityki równowagi płci oraz informacji dotyczących procesu rekrutacyjnego na oficjalnych stronach internetowych, jednak bez nadmiernego rozszerzania zakresu obowiązków informacyjnych ponad wymogi dyrektyw celem zapewnienia klarowności i użyteczności przekazywanych danych.