Polska gospodarka na drodze do dojrzałości inwestycyjnej
Autor: Polski Instytut Ekonomiczny
Data publikacji: 26/11/2025
Tematyka: Ekonomia | Gospodarka i rynek pracy
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Polska gospodarka dynamicznie się rozwija, jednak proces dojrzewania inwestycyjnego napotyka na istotne wyzwania. Według teorii Ścieżki Rozwoju Inwestycji (IDP), Polska znajduje się pomiędzy fazą drugą a trzecią, co oznacza utrzymującą się asymetrię między napływem bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) a umiędzynarodowieniem rodzimych firm poprzez inwestycje bezpośrednie za granicą. Mimo znacznego wzrostu PKB i rosnącej integracji z globalnymi rynkami, poziom polskich inwestycji wychodzących pozostaje relatywnie niski, a ich udział w relacji do PKB i ludności nie wskazuje na istotny postęp.
Przyczyny stagnacji mają zarówno charakter strukturalny, jak i związane są z niepewnością międzynarodową. Pomimo utrzymujących się przewag kosztowych, Polska boryka się z rosnącymi kosztami energii i pracy oraz brakiem wyraźnych przewag własnościowych (O) rodzimych firm, które umożliwiłyby ekspansję zagraniczną. Duży i chłonny rynek krajowy niekiedy zniechęca przedsiębiorstwa do wyjścia poza granice Polski, ograniczając skalę internacjonalizacji. Dodatkowo potrzebne są reformy w obszarze prawno-podatkowym oraz wzmocnienie ekosystemu innowacyjnego i rozwój własnych technologicznych czempionów.
Przejście do kolejnych faz rozwoju inwestycyjnego wymaga zatem aktywnego pobudzania inwestycji wychodzących i budowy nowych przewag lokalizacyjnych, co umożliwi bardziej zrównoważoną i innowacyjną internacjonalizację polskich przedsiębiorstw. Bez działań w tym zakresie Polska ryzykuje utrzymanie się długotrwałego impasu inwestycyjnego oraz spowolnienie tempa rozwoju gospodarczego.
Wnioski
Wnioski
1. Polska gospodarka dynamicznie rozwija się dzięki intensywnemu napływowi bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ), które nie tylko dostarczają kapitału, lecz także transferują technologie i know-how, co przyczynia się do konwergencji dochodowej względem krajów Europy Zachodniej.
2. Pomimo znaczącego wzrostu gospodarczego i rosnącej zamożności, Polska pozostaje zatrzymana w przejściowym stadium między drugą a trzecią fazą rozwoju inwestycji według koncepcji IDP, co oznacza umiarkowany poziom umiędzynarodowienia rodzimych przedsiębiorstw i stosunkowo niski poziom inwestycji polskich firm za granicą wobec napływających BIZ.
3. Strukturalna asymetria między wysokim napływem BIZ a ograniczoną ekspansją polskich firm na rynkach zagranicznych wynika m.in. z dużego i chłonnego rynku krajowego, który ogranicza presję na internacjonalizację, oraz z niedoskonałości systemu wsparcia kapitałowego i innowacyjnego dla inwestorów wychodzących.
4. Pełne przejście do kolejnych, bardziej zaawansowanych faz rozwoju inwestycji wymaga wzmocnienia przewag lokalizacyjnych poprzez rozwój własnych aktywów strategicznych, poprawę infrastruktury regulacyjnej i podatkowej, a także wsparcie innowacyjności i technologicznej konkurencyjności krajowych firm.
5. Ze względu na rosnące koszty inwestowania w Polsce oraz brak silnego impulsu ze strony inwestycji rodzimego kapitału zagranicznego, istnieje ryzyko długotrwałego utrzymywania się obecnego impasu inwestycyjnego, co może w przyszłości ograniczać atrakcyjność Polski dla wysokiej jakości, innowacyjnych inwestycji zagranicznych.
6. W warunkach obecnych wyzwań globalnych, takich jak pandemia COVID-19 czy wojna na Ukrainie, konieczne jest kompleksowe podejście do polityki inwestycyjnej, które pozwoli nie tylko utrzymać napływ BIZ, lecz także stymulować rozwój polskich firm na arenie międzynarodowej poprzez efektywne wykorzystanie potencjału innowacyjnego i kapitału ludzkiego.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Stworzenie i wdrożenie kompleksowej strategii wspierającej umiędzynarodowienie rodzimych przedsiębiorstw poprzez ułatwienia w dostępie do kapitału oraz instrumentów finansowych dedykowanych ekspansji zagranicznej, co pozwoli przełamać obecne bariery rozwoju inwestycji bezpośrednich poza granicami kraju.
2. Intensyfikacja działań na rzecz innowacyjności, w tym zwiększenie nakładów na badania i rozwój oraz rozwój ekosystemu wspierającego powstawanie i skalowanie technologicznych czempionów, co wzmocni przewagi właścicielskie polskich firm i umożliwi skuteczniejszą konkurencję na rynkach międzynarodowych.
3. Przeprowadzenie reform prawno-podatkowych, które poprawią stabilność i przewidywalność otoczenia inwestycyjnego, a także zwiększą konkurencyjność Polski jako lokalizacji inwestycji opartych na zielonej energii oraz nowoczesnych rozwiązaniach energetycznych, co przyczyni się do ograniczenia rosnących kosztów funkcjonowania przedsiębiorstw.
4. Promowanie i wspieranie jakościowej transformacji napływających bezpośrednich inwestycji zagranicznych z niskokosztowych i montażowych na bardziej zaawansowane, wiedzochłonne i innowacyjne projekty, co pozwoli na lepsze sprzężenie zwrotne między BIZ a krajowym systemem innowacji.
5. Zwiększenie działań skoncentrowanych na budowie i umacnianiu przewag lokalizacyjnych Polski, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju kapitału ludzkiego i infrastruktury badawczo-rozwojowej, co stworzy warunki do przejścia między fazą II a III ścieżki rozwoju inwestycji i przyciągania bardziej zaawansowanych inwestycji zagranicznych.
6. Wykorzystanie potencjału dużego, rosnącego rynku krajowego jako platformy testowej i inkubatora innowacyjnych rozwiązań oraz ekspansji międzynarodowej dla polskich firm poprzez wspieranie strategii eksportowych i umiędzynarodowienia w modelu wykraczającym poza proste formy eksportu.