Odzyskać kontrolę: Renacjonalizacja polityki migracyjnej i azylowej UE
Autor: Ordo Iuris
Data publikacji: 28/01/2026
Tematyka: Administracja publiczna | Bezpieczeństwo i obronność | Demografia | Imigranci | Polityka | Polityka społeczna | Prawo | Społeczność | Sprawy zagraniczne
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Raport „Odzyskać kontrolę: Renacjonalizacja polityki migracyjnej i azylowej UE” analizuje aktualny kryzys w europejskiej polityce migracyjnej, wskazując na jej całkowitą nieefektywność i zagrożenia dla suwerenności państw członkowskich. Po trzech dekadach wspólnych ram prawnych system migracyjny i azylowy unii uległ załamaniu, co objawia się m.in. swobodnym przemieszczaniem się nielegalnych migrantów w strefie Schengen oraz niskim efektem procedur deportacyjnych – jedynie 25% decyzji o wydaleniu jest realizowanych. Ponadto, obowiązujące normy prawne, takie jak Konwencja genewska czy Europejska konwencja praw człowieka, są dziś postrzegane jako przeszkody dla skutecznej ochrony granic i bezpieczeństwa. Raport wskazuje na konieczność fundamentalnej zmiany podejścia – renacjonalizacji polityki migracyjnej, przywrócenia państwom członkowskim pełnej autonomii decyzyjnej w zakresie kontroli granic, deportacji oraz procedur azylowych. Proponuje między innymi umożliwienie dłuższego zatrzymania nielegalnych migrantów oczekujących na wydalenie oraz outsourcing rozpatrywania wniosków azylowych do bezpiecznych państw trzecich. Autorzy ostrzegają przed dalszą erozją suwerenności i utratą zdolności państw do samodzielnego zarządzania własnym terytorium, podkreślając, że dyskusje należy zamienić na zdecydowane działania. Raport krytykuje także finansowanie organizacji pozarządowych, które – zdaniem autorów – wspierają nielegalną migrację, utrudniając skuteczną kontrolę graniczną. W obliczu rosnących wyzwań raport postuluje rewizję przestarzałych ram prawnych i traktowanie migracji także jako kwestii bezpieczeństwa narodowego.
Wnioski
Wnioski
1. Obecny model unijnej polityki migracyjnej i azylowej jest nieskuteczny oraz nieadekwatny do współczesnych wyzwań, co wynika między innymi z nadmiernej centralizacji kompetencji oraz rozbudowanego aktywizmu sędziowskiego ograniczającego suwerenność państw członkowskich.
2. Wymagana jest fundamentalna renacjonalizacja polityki migracyjnej, która przywróci państwom członkowskim pełną kontrolę nad procesami decyzyjnymi w zakresie zarządzania granicami, azylem oraz powrotami migrantów, eliminując jednocześnie ingerencje instytucji unijnych i międzynarodowych.
3. Regulacje oparte na zasadzie non-refoulement i związane z nią zobowiązania międzynarodowe, choć mają na celu ochronę praw człowieka, w praktyce utrudniają skuteczność kontroli granicznej i egzekwowania prawa migracyjnego, co wymaga ich ponownej rewizji i dostosowania do realiów bezpieczeństwa i zdolności przyjmujących państw.
4. System azylowy UE jest narażony na nadużycia i niewłaściwe wykorzystywanie, szczególnie w kontekście możliwości składania wniosków o azyl nawet po nielegalnym przekroczeniu granicy, co podtrzymuje działalność przestępczych sieci przemytniczych i nadmiernie obciąża administrację krajową.
5. Skuteczność polityki migracyjnej i azylowej jest uzależniona od efektywnej współpracy międzynarodowej, zwłaszcza w zakresie umów o readmisję i powrotów, gdzie obecne mechanizmy unijne zawiodły, co wskazuje na potrzebę przywrócenia kompetencji państwom członkowskim w prowadzeniu takich negocjacji indywidualnie.
6. Rola organizacji pozarządowych w zarządzaniu migracją powinna zostać restrukturyzowana poprzez wprowadzenie surowych zasad przejrzystości i rozliczalności, a także zakazu finansowania tych działających na rzecz lub ułatwiających nielegalną migrację, aby zapobiec podważaniu praworządności i skuteczności kontroli granic.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Wprowadzić rygorystyczne mechanizmy nadzoru nad organizacjami pozarządowymi finansowanymi ze środków unijnych, obejmujące obowiązek pełnej przejrzystości finansowej, identyfikowalności źródeł oraz rozliczalności z wykorzystania funduszy, aby zapobiec ich potencjalnemu wykorzystywaniu do działań sprzecznych z przyjętym prawem migracyjnym.
2. Zakazać bezwzględnie bezpośredniego i pośredniego finansowania przez Unię Europejską podmiotów, które w jakikolwiek sposób promują lub ułatwiają nielegalną migrację, rozszerzając jednocześnie kryteria kwalifikowalności do funduszy publicznych oraz wzmocnić system kontroli i sankcji wobec pośredników oraz beneficjentów środków.
3. Restrukturyzować system poszukiwania i ratownictwa (SAR), tak aby działania ratunkowe były ściśle ukierunkowane na aspekt humanitarny, ograniczając automatyczne przyjmowanie uratowanych migrantów na terytorium UE oraz wprowadzić jasne regulacje dotyczące roli i nadzoru nad jednostkami prywatnymi, w tym statkami organizacji pozarządowych.
4. Przywrócić państwom członkowskim pełną suwerenność w zakresie decyzji dotyczących zatrzymywania oraz deportacji nielegalnych migrantów, umożliwiając długoterminową detencję nielegalnych cudzoziemców oczekujących na wydalenie, niezależnie od aktualnych unijnych regulacji, które okazały się nieskuteczne.
5. Delegować rozpatrywanie wniosków o azyl do bezpiecznych krajów trzecich, co pozwoli odciążyć systemy unijne i ograniczyć nadużycia w obszarze azylowym, przy jednoczesnym zagwarantowaniu poszanowania prawa międzynarodowego oraz właściwych standardów ochrony międzynarodowej.
6. Skierować unijne fundusze na rozwój infrastruktury granicznej, w tym budowę i modernizację ogrodzeń oraz systemów zabezpieczeń, co wzmocni zdolności kontroli granic zewnętrznych oraz pozwoli lepiej zarządzać przepływami migracyjnymi w duchu suwerenności państw członkowskich.