Myślenie poza schematami. Wyniki badania myślenia kreatywnego PISA 2022.

Streszczenie raportu

Raport „Myślenie poza schematami. Wyniki badania myślenia kreatywnego PISA 2022” przedstawia wyniki badań dotyczących kreatywności w edukacji w Polsce. Skupia się na umiejętności uczniów w zakresie twórczego myślenia, które jest kluczowe dla ich rozwoju osobistego i zawodowego. W badaniach uwzględniono różnorodne formy wypowiedzi pisemnej, takie jak pisanie opowiadań, dialogów czy tworzenie prezentacji graficznych, które pozwalają uczniom na wyrażanie swoich idei i wyobraźni.

Raport wskazuje na różnice w poziomie kreatywności wśród uczniów, z podziałem na różne poziomy umiejętności. Uczniowie na poziomie 3. potrafią generować adekwatne pomysły, jednak często opierają się na znanych motywach. Z kolei uczniowie na poziomie 4. wykazują większą oryginalność, łącząc różne elementy w niekonwencjonalny sposób. Wskazano również na znaczenie angażowania uczniów w zadania wymagające kreatywnego myślenia oraz na potrzebę różnorodności w zadaniach edukacyjnych.

Raport podkreśla, że rozwijanie umiejętności kreatywnego myślenia jest niezbędne w kontekście współczesnych wyzwań społecznych i zawodowych, a także w kontekście globalizacji i postępu technologicznego.

Wnioski z raportu

1. Uczniowie na poziomie 3. wykazują zdolność do generowania adekwatnych pomysłów w zadaniach z zakresu wypowiedzi pisemnej oraz rozwiązywania problemów społecznych, jednak ich kreatywność często opiera się na znanych motywach, co ogranicza oryginalność proponowanych rozwiązań.

2. W badaniach PISA 2022 zauważono, że uczniowie, którzy potrafią łączyć różne pomysły w sposób niekonwencjonalny, osiągają lepsze wyniki w zadaniach wymagających myślenia kreatywnego, co sugeruje, że umiejętność syntezowania informacji jest kluczowa dla rozwijania kreatywności.

3. Ocenianie odpowiedzi uczniów w kontekście myślenia kreatywnego uwzględnia zarówno innowacyjność, jak i oryginalność pomysłów, co wskazuje na potrzebę wprowadzenia bardziej zróżnicowanych kryteriów oceny, które lepiej odzwierciedlają różne aspekty kreatywności.

4. Uczniowie na poziomie 4. są w stanie aktywnie angażować się w tworzenie oryginalnych pomysłów, jednak często opierają się na powszechnie dostępnych rozwiązaniach, co sugeruje, że istnieje potrzeba dalszego rozwijania umiejętności krytycznego myślenia i innowacyjności.

5. Wprowadzenie zadań o różnym stopniu trudności w edukacji może przyczynić się do lepszego rozwijania umiejętności myślenia kreatywnego, ponieważ umożliwia uczniom stopniowe zwiększanie wyzwań i eksplorowanie bardziej złożonych problemów.

6. Upublicznienie zadań z badania PISA ma na celu nie tylko prezentację narzędzi do oceny myślenia kreatywnego, ale także inspirowanie nauczycieli do wprowadzania podobnych zadań w praktyce edukacyjnej, co może przyczynić się do wzrostu zaangażowania uczniów w proces nauczania.

Główne rekomendacje z raportu

1. Wprowadzenie do programów nauczania elementów myślenia kreatywnego, które będą stymulować uczniów do poszukiwania nietypowych rozwiązań problemów. Należy uwzględnić zadania wymagające twórczego podejścia, które będą angażować wyobraźnię i zachęcać do eksperymentowania z różnymi pomysłami.

2. Zwiększenie wsparcia dla nauczycieli w zakresie metodologii nauczania kreatywności. Szkolenia i warsztaty powinny koncentrować się na technikach rozwijania umiejętności twórczego myślenia w klasie, a także na sposobach oceny kreatywnych odpowiedzi uczniów.

3. Promowanie kultury akceptacji błędów w procesie uczenia się. Należy stworzyć środowisko, w którym uczniowie będą czuli się swobodnie w podejmowaniu ryzyka i eksperymentowaniu z nowymi pomysłami, co przyczyni się do ich rozwoju kreatywnego.

4. Włączenie do zajęć interdyscyplinarnych projektów, które łączą różne dziedziny wiedzy. Takie podejście pozwoli uczniom na zastosowanie kreatywnego myślenia w praktyce, a także na rozwijanie umiejętności współpracy i komunikacji.

5. Zastosowanie różnorodnych form oceny, które uwzględniają kreatywność uczniów. Należy opracować narzędzia oceny, które będą doceniać oryginalność i innowacyjność pomysłów, a nie tylko ich zgodność z utartymi schematami.

6. Wspieranie współpracy między szkołami a instytucjami kultury oraz organizacjami pozarządowymi, które promują kreatywność. Takie partnerstwa mogą dostarczyć uczniom dodatkowych zasobów i inspiracji, a także umożliwić im uczestnictwo w projektach rozwijających ich umiejętności twórcze.