Ile kosztuje wojna? Problem finansowania Polskich Sił Zbrojnych.
Autor: Warsaw Enterprise Institute
Data publikacji: 19/03/2026
Tematyka: Administracja publiczna | Bezpieczeństwo i obronność | Polityka | Przemysł
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Raport Warsaw Enterprise Institute poświęcony jest analizie finansowania polskich Sił Zbrojnych oraz wyzwaniom związanym z rosnącymi wydatkami na obronność. W 2026 roku Polska planuje rekordowe nakłady przekraczające 200 mld PLN, z czego około 37% ma pochodzić z zadłużenia. Istotnym elementem finansowania jest Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ), którego rosnące zadłużenie do 2029 roku może przekroczyć 300 mld PLN. Konstrukcja FWSZ budzi krytykę ze względu na brak pełnej kontroli parlamentarnej oraz możliwość ominięcia krajowych limitów długu publicznego, narażając finanse państwa na długoterminowe obciążenia.
Polski rynek zbrojeniowy, silnie zdominowany przez państwowy konglomerat PGZ oraz kilka podmiotów prywatnych, dynamicznie się rozwija, a eksport broni wzrósł kilkukrotnie, m.in. do Ukrainy i USA. Raport podkreśla potrzebę modernizacji i inwestycji w nowe technologie, jednakże obowiązujące prawo nie zawsze sprzyja innowacjom, zwłaszcza w zakresie testów nowych urządzeń.
W kontekście metod finansowania postuluje się pełne włączenie wydatków na obronność do budżetu państwa oraz eliminację FWSZ w ciągu trzech lat. Rekomendowane są także działania zmierzające do uproszczenia systemu podatkowego, zwiększenia udziału polskich firm w produkcji zbrojeniowej oraz wprowadzenia elastycznych ram prawnych wspierających rozwój technologii militarnych. Raport wskazuje, że stabilność finansowa i efektywne zarządzanie wydatkami obronnymi są kluczowe dla zapewnienia długoterminowego bezpieczeństwa państwa.
Wnioski
Wnioski
1. Finansowanie obronności Polski powinno zostać w pełni włączone do budżetu centralnego, co zapewni transparentność i kontrolę parlamentarną, a mechanizmy pozabudżetowe, takie jak Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ), stwarzają ryzyko niekontrolowanego zadłużenia i ograniczają nadzór nad wydatkami wojskowymi.
2. Dynamiczny wzrost wydatków na wojsko, zwłaszcza realizowany częściowo z długów, w dłuższej perspektywie może obciążyć finanse publiczne i zahamować rozwój sektora obronnego, dlatego konieczne jest równoczesne ograniczanie wydatków bieżących w innych obszarach budżetowych w celu zachowania dyscypliny fiskalnej.
3. Polska powinna zintensyfikować rozwój krajowego przemysłu zbrojeniowego, zwiększając udział podmiotów prywatnych i promując konkurencję na rynku, co przełoży się na efektywniejsze wykorzystanie środków oraz większe korzyści gospodarcze, w tym wzrost eksportu.
4. Wdrażanie elastycznych ram prawnych sprzyjających innowacjom, badaniom i testom nowych technologii, zwłaszcza w dziedzinie nowoczesnych systemów obronnych takich jak drony morskie, jest kluczowe dla podniesienia zdolności obronnych państwa oraz poprawy jego bezpieczeństwa.
5. Rozważane mechanizmy finansowania zbrojeń z zaciąganych pożyczek europejskich (np. program SAFE) niosą ze sobą ryzyko walutowe i długoterminowe zobowiązania, dlatego nie powinny zastępować systemowych i stabilnych rozwiązań budżetowych, które gwarantują zrównoważone zarządzanie finansami państwa.
6. Priorytetem strategicznym pozostaje zdolność Polski do samoobrony oraz efektywna współpraca z sojusznikami, co wymaga nie tylko adekwatnego finansowania, ale także długofalowego planowania i racjonalnego zarządzania zasobami militarnymi i gospodarczymi.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Finansowanie obronności powinno być integralną częścią budżetu państwa, poddawaną corocznej, pełnej kontroli parlamentarnej, co zapewni transparentność i odpowiedzialność w zarządzaniu środkami publicznymi przeznaczonymi na wojsko.
2. Każdy wzrost nakładów na obronność powinien być finansowany poprzez równoczesne ograniczenie wydatków bieżących w innych obszarach budżetu państwa, co pozwoli uniknąć nadmiernego zadłużania się i zapewni fiskalną równowagę.
3. Należy zlikwidować Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych w ciągu najbliższych trzech lat i włączyć wszystkie jego zobowiązania do budżetu centralnego, co przyczyni się do pełnej integracji finansowania wojskowego i poprawi kontrolę nad długiem publicznym.
4. Upraszczając system VAT do jednej stawki i kierując nadwyżki podatkowe na modernizację armii, można zwiększyć stabilność finansowania obronności bez konieczności podnoszenia poziomu zadłużenia publicznego.
5. Konieczne jest stworzenie elastycznych ram prawnych umożliwiających rozwój, testowanie i wdrażanie innowacyjnych technologii wojskowych, takich jak drony morskie, na terenie kraju, co podniesie zdolności obronne oraz pobudzi krajowy sektor badawczo-rozwojowy.
6. W celu zwiększenia efektywności sektora zbrojeniowego należy intensyfikować działania mające na celu rozwój konkurencji, włączając podmioty prywatne do systemu obrony, szczególnie w obszarach takich jak logistyka i szkolenia, co może sprzyjać innowacyjności i optymalizacji kosztów.