CZWARTY ROK WOJNY w analizach Ośrodka Studiów Wschodnich
Autor: Ośrodek Studiów Wschodnich
Data publikacji: 24/02/2026
Tematyka: Bezpieczeństwo i obronność | Polityka | Sprawy zagraniczne | Wojna na Ukrainie
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
W czwartym roku wojny Ukraina zmaga się z nasilonym rosyjskim naciskiem, zwłaszcza w Donbasie, gdzie Rosja sukcesywnie poszerza kontrolę, jednak nie jest w stanie przełamać frontu ani wyprzeć obrońców ze wszystkich strategicznych pozycji. Rosyjskie siły, mimo systematycznego wzrostu liczebności, borykają się z poważnymi stratami i narastającym problemem rekrutacji, w tym szeroko zakrojonymi działaniami werbunkowymi najemników z Bliskiego Wschodu. Ukraińska obrona wyróżnia się skutecznością, wykorzystując m.in. drony do precyzyjnych ataków na rosyjską infrastrukturę wojskową i energetyczną, co powoduje znaczne straty w zdolnościach Rosji i kryzys paliwowy.
Politycznie Ukraina stoi przed wyzwaniami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Pomimo samodzielnej większości prezydenckiej partii „Sługa Narodu” w Radzie Najwyższej, jej wpływy są ograniczone przez fragmentację polityczną i spadek dyscypliny partyjnej. Rosnące oczekiwania społeczne i zapotrzebowanie na nowe siły polityczne, szczególnie wywodzące się z kręgów wojskowych, wskazują na rosnące znaczenie generała Wałerego Załużnego jako potencjalnego lidera. W procesie integracji z Unią Europejską Ukraina mierzy się z niedoskonałościami administracyjnymi i politycznymi, a także potrzebą reform i dostosowania prawa, co komplikuje szybkie postępy akcesyjne.
Nowe przepisy i inicjatywy, takie jak ustanowienie Rzecznika Praw Wojskowych i kontrolowany eksport broni, mają na celu zwiększenie efektywności obrony, wsparcie przemysłu zbrojeniowego i ochronę praw żołnierzy. Rosyjskie działania wywiadowcze przeciwko rodzinom ukraińskich jeńców pokazują skalę psychologicznych operacji i presji, jakim jest poddawane społeczeństwo w czasie trwającego konfliktu.
Wnioski
Wnioski
1. Pomimo wyraźnego postępu Ukrainy w reformach instytucjonalnych i prawnych, szczególnie w obszarze walki z korupcją oraz dostosowywania prawa do standardów unijnych, utrzymuje się znacząca presja polityczna na organy antykorupcyjne, co wskazuje na konieczność dalszego wzmacniania ich niezależności i zmian legislacyjnych, aby zapobiec powrotowi do dawnych praktyk i utracie kredytu zaufania ze strony UE.
2. Ukraina stoi przed wyzwaniem efektywnej rozbudowy i modernizacji infrastruktury szkoleniowej Sił Obronnych, której aktualne możliwości nie odpowiadają skali prowadzonych działań mobilizacyjnych, co wpływa na jakość szkolenia rekrutów i wymaga kontynuacji wsparcia międzynarodowego oraz zwiększenia nakładów na rozwój zdolności szkoleniowych.
3. W efekcie trwającej wojny i złożonych procesów politycznych w kraju, podejmowane reformy, zwłaszcza w zakresie prawa medialnego czy funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości, napotykają opór i fragmentację, co może utrudniać pełną harmonizację z wymogami integracji europejskiej i wymaga wdrożenia spójnej strategii, która zabezpieczy trwałość i skuteczność reform.
4. Inicjatywy Komisji Europejskiej na rzecz uproszczenia i przyspieszenia polityki obronnej, takie jak pakiet Defence Readiness Omnibus, stwarzają fundament do intensyfikacji inwestycji obronnych i współpracy technologicznej w UE, jednak ich skuteczna implementacja zależy od zaangażowania krajów członkowskich oraz dostosowania krajowych przepisów i procedur.
5. Rosyjskie działania militarne i wywiadowcze, w tym wykorzystanie najemników z regionów Bliskiego Wschodu oraz intensywne operacje psychologiczne i dezinformacyjne wymierzone w ukraińskich żołnierzy i ich rodziny, wymagają rozwinięcia adekwatnych mechanizmów obrony informacyjnej i wsparcia psychologicznego, by przeciwdziałać destabilizacji społecznej i morale Sił Zbrojnych Ukrainy.
6. Procedury uproszczonego uzyskania obywatelstwa i zmiany regulacji związanych z paszportyzacją na terenach okupowanych zwiększają wrażliwość na bezpieczeństwo narodowe, co powinno być równolegle zrównoważone mechanizmami zapewniającymi integralność prawa i przeciwdziałaniem nadużyciom, aby utrzymać spójność społeczną i stabilność państwa.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Zwiększyć efektywność procedur administracyjnych w obszarze obronności poprzez wprowadzenie jednolitego punktu kontaktowego w każdym państwie członkowskim, odpowiedzialnego za koordynację i przyspieszenie wydawania pozwoleń na realizację projektów zbrojeniowych i obronnych.
2. Wzmocnić instytucjonalne zdolności państw do adaptacji prawa unijnego, szczególnie w obszarach związanych z wymogami integracyjnymi, poprzez zwiększenie zasobów kadrowych, finansowych oraz zaangażowanie międzynarodowych ekspertów w ramach pomocy technicznej.
3. Zapewnić transparentność i niezależność funkcjonowania administracji publicznej, ograniczając jednocześnie polityczne naciski na organy państwowe, zwłaszcza w kontekście przeprowadzania kluczowych reform sądowniczych oraz antykorupcyjnych.
4. Naciskać na harmonizację polityki zagranicznej, bezpieczeństwa i obrony na poziomie unijnym z odpowiednim uwzględnieniem specyfiki krajów, jednocześnie promując współpracę pomiędzy Unią Europejską a NATO, aby skuteczniej przeciwdziałać zagrożeniom hybrydowym i cybernetycznym.
5. Wprowadzić elastyczne i wieloletnie instrumenty finansowe, takie jak Instrument Obrony Europy oraz Instrument Bezpieczeństwa Europy, umożliwiające szybsze i bardziej efektywne inwestycje w infrastrukturę obronną, ochronę ludności oraz gotowość kryzysową.
6. Zdefiniować i upowszechnić minimalne normy oraz standardy gotowości kryzysowej w obszarach takich jak edukacja, magazynowanie strategicznych rezerw, budownictwo ochronne oraz bezpieczeństwo energetyczne, co powinno przyczynić się do podniesienia ogólnej odporności państw członkowskich na zagrożenia.