Alternatywa dla żłobka. System opieki nad dziećmi do lat 3 w Polsce

Streszczenie raportu

Raport „Alternatywy dla żłobka” autorstwa dr. Marcina Kędzierskiego to analiza systemu opieki nad dziećmi do lat 3 w Polsce. Autor przedstawia w nim wiele interesujących propozycji alternatywnych dla tradycyjnego żłobka, takich jak punkty rodzicielskie, opiekunki w domu dziecka czy opieka dzienna. W raporcie poruszane są również kwestie finansowania opieki nad dziećmi, edukacji rodziców oraz wpływu opieki nad dziećmi na rynek pracy. Autor zwraca uwagę na potrzebę uwzględnienia różnych perspektyw i interesów w opracowywaniu polityki publicznej w tym zakresie.

Wnioski z raportu

Znaczny wzrost nakładów przeznaczonych na opiekę nad dziećmi do lat 3 po 2015 roku umożliwił w ciągu ostatnich lat aż dwukrotny wzrost poziomu tzw. użłobkowienia – obecnie z tej i innych form opieki instytucjonalnej korzysta już ok. 30% dzieci do lat 3.
Wprowadzenie programu Maluch (2011–2016), a później jego rozwinięcie w postaci Maluch+ (od 2017), istotnie przyczyniło się do zwiększenia liczby miejsc w placówkach instytucjonalnej opieki.
Punkty dziennej opieki (PDO) są rozwiązaniem o wiele bardziej elastycznym od innych form opieki instytucjonalnej, chociażby ze względu na brak konieczności tworzenia specjalnej infrastruktury (można prowadzić je nawet w lokalu mieszkalnym) – według Banku Danych Lokalnych w 2021 roku w Polsce było 1637 dziennych opiekunów mających pod opieką 8167 dzieci.

Główne rekomendacje z raportu

Przeprowadzenie na szeroką skalę kampanii informacyjnej na temat różnych form opieki nad najmniejszymi dziećmi adresowanej przede wszystkim do rodziców małych dzieci zamieszkujących mniejsze ośrodki, w których nie ma oferty żłobka/klubu dziecięcego.
Zachęcenie gmin do inkubowania punktów dziennej opieki szczególnie tam, gdzie tworzenie żłobka/klubu dziecięcego jest ekonomicznie nieopłacalne.
Stworzenie na poziomie samorządu wojewódzkiego (a opcjonalnie także powiatowego) publicznej oferty bezpłatnych lub dofinansowanych szkoleń dla dziennych opiekunów (zarówno kwalifikacyjnych, jak i rozszerzających kompetencje) i troszczenie się o ich odpowiednią jakość.
Zmniejszenie wymogów biurokratycznych przy wnioskowaniu o dopłaty do miejsc w żłobkach ze środków programu Maluch+ i opcjonalnie zwiększenie wysokości samej dopłaty.