50% koszty uzyskania przychodów Jak podatnicy wykorzystują potencjał tego rozwiązania?
Autor: Grant Thornton
Data publikacji: 06/03/2026
Tematyka: Administracja publiczna | Ekonomia | Gospodarka i rynek pracy | Podatki | Polityka | Prawo
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Raport Grant Thornton z 2026 roku analizuje rosnące znaczenie 50% kosztów uzyskania przychodu (KUP) stosowanych przez podatników w Polsce, zwłaszcza osób wykonujących działalność twórczą i pracujących na etacie. W 2024 r. z preferencji skorzystało ponad 285 tys. osób, co stanowi wzrost o jedną trzecią w ciągu sześciu lat. Łączna kwota wynagrodzeń objętych 50% KUP przekroczyła 28 mld zł, a kwota odliczonych kosztów osiągnęła ponad 12 mld zł, co odzwierciedla trwałą tendencję wzrostową na poziomie około 20% rocznie.
Preferencja ta dedykowana jest osobom tworzącym m.in. w dziedzinach architektury, literatury, muzyki, programowania, sztuk wizualnych czy działalności badawczo-rozwojowej. Dzięki temu rozwiązaniu możliwe jest efektywne zwiększenie wynagrodzenia netto przy zachowaniu stałego poziomu brutto, co ma istotne znaczenie w kontekście rosnącego ryzyka reklasyfikacji umów B2B na umowy o pracę i zmian w prawie pracy.
Mimo wzrostu zainteresowania, pełne wykorzystanie limitu odliczenia 120 tys. zł rocznie stosuje zaledwie niespełna 2% uprawnionych podatników. Ograniczenia wynikają m.in. z obowiązku wypłaty minimalnego wynagrodzenia bez zastosowania preferencji oraz konieczności udokumentowania zakresu pracy twórczej.
Raport podkreśla, że 50% KUP zyskują na znaczeniu jako narzędzie planowania podatkowego i optymalizacji wynagrodzeń, zwłaszcza w sektorach opartych na kreatywności i nowych technologiach, a także wskazuje na potrzebę klarownych wytycznych prawnych wspierających praktyczne stosowanie tego mechanizmu.
Wnioski
Wnioski
1. Popularność 50% kosztów uzyskania przychodu (KUP) wykazuje dynamiczny wzrost, co potwierdzają rosnące liczby podatników korzystających z tej preferencji oraz istotny wzrost wartości kosztów stosowanych przez pracowników związanych z działalnością twórczą. Zjawisko to świadczy o rosnącym znaczeniu ulgi jako narzędzia optymalizacji wynagrodzeń i planowania podatkowego.
2. Preferencja 50% KUP jest w głównej mierze wykorzystywana w klasycznych stosunkach pracy, szczególnie przez osoby wykonujące działalność twórczą, badawczą i artystyczną, co podkreśla jej rolę w sektorach opartych na wiedzy oraz kreatywności. Jednocześnie udział podatników łączących dochody z etatu i innych źródeł pozostaje stabilny, wskazując na specyficzny profil beneficjentów ulgi.
3. Pomimo rosnącej liczby użytkowników, pełne wykorzystanie limitu 120 tys. zł rocznie pozostaje marginalne i dotyczy niewielkiego odsetka podatników. Ograniczenia w stosowaniu ulgi wynikają zarówno z wymogów prawnych, jak i praktycznych aspektów, takich jak konieczność wypłaty minimalnego wynagrodzenia bez podwyższonych kosztów czy konieczność adekwatnego dokumentowania charakteru pracy twórczej.
4. Rozszerzanie katalogu działalności uprawnionych do stosowania 50% KUP odzwierciedla adaptację przepisów do zmian gospodarczych, zwłaszcza w sektorze nowych technologii i działalności kreatywnej. Ten elastyczny charakter regulacji sprzyja zwiększaniu zastosowania preferencji oraz dostosowywaniu jej do ewoluujących form zatrudnienia i wykonywania pracy.
5. Ryzyka związane z redefinicją modeli zatrudnienia, zwłaszcza mające związek z możliwą reklasyfikacją umów B2B na umowy o pracę, mogą w najbliższej przyszłości zwiększyć zainteresowanie 50% KUP wśród osób zatrudnionych na podstawie etatu. Taka zmiana może wpłynąć na dalsze rozpowszechnienie ulgi jako legalnej formy optymalizacji wynagrodzeń.
6. Istnieje potrzeba uzupełnienia prawa o praktyczne wytyczne i objaśnienia podatkowe, które pomogłyby przedsiębiorcom efektywniej implementować mechanizm 50% KUP oraz rozwiązywałyby bieżące problemy praktyczne, takie jak rozliczanie absencji, nadgodzin czy przesuniętych terminów wypłat wynagrodzeń. Wsparcie tego rodzaju zwiększyłoby transparentność i pewność stosowania ulg.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Przedsiębiorcy powinni aktywnie wykorzystywać mechanizm 50% kosztów uzyskania przychodu (KUP) w celu optymalizacji wynagrodzeń pracowniczych, zwłaszcza w branżach kreatywnych i technologicznych, gdzie znaczna część wynagrodzenia może być objęta preferencją podatkową.
2. W celu zwiększenia skuteczności stosowania 50% KUP zaleca się opracowanie i wdrożenie jasnych procedur wewnętrznych, które będą precyzyjnie dokumentowały zakres pracy twórczej, co minimalizuje ryzyko podatkowych kontroli i potencjalnych sporów z organami skarbowymi.
3. Organy podatkowe powinny rozważyć wydanie dodatkowych objaśnień interpretacyjnych dotyczących praktycznych aspektów stosowania 50% KUP, takich jak rozliczanie absencji, nadgodzin, bonusów czy okresów przesuniętej wypłaty wynagrodzeń, co usprawni proces wdrożenia i stosowania ulgi przez pracodawców i pracowników.
4. Przedsiębiorstwa, które obecnie stosują model zatrudnienia B2B, powinny przygotować się na ewentualną rekwalifikację umów na umowy o pracę, z jednoczesnym wdrożeniem 50% KUP jako mechanizmu łagodzącego skutki podatkowe zmiany formy zatrudnienia.
5. W sytuacji ograniczeń w pełnym wykorzystaniu ulg wynikających z minimalnego wynagrodzenia, pracodawcy powinni precyzyjnie segmentować wynagrodzenia na składniki związane z pracą twórczą i pozostałe, aby maksymalizować korzyści płynące z 50% kosztów uzyskania przychodu.
6. Edukacja pracowników i kadry zarządzającej w zakresie korzyści i warunków stosowania 50% KUP powinna być priorytetem, aby zwiększyć świadomość i motywację do korzystania z tego rozwiązania oraz ograniczyć opory przed jego wdrożeniem w firmach.