Polityka energetyczna w czasie wojny i transformacji. Priorytety państw Europy Środkowo-Wschodniej i Niemiec

Autor: Ośrodek Studiów Wschodnich

Data publikacji: 19/03/2025

Link źródłowy: kliknij tutaj

Informacja prasowa: kliknij tutaj

Skopiuj link do raportu

Pobierz raport w PDF

Streszczenie raportu

Raport analizuje wyzwania i priorytety polityki energetycznej w Europie Środkowo-Wschodniej oraz Niemczech w kontekście trwającej wojny i transformacji energetycznej. W ostatnich latach ceny energii elektrycznej w Europie znacznie wzrosły, co wpłynęło na konkurencyjność przemysłu, szczególnie w sektorach energochłonnych. W 2023 roku ceny detaliczne dla przemysłu w Europie były ponad dwukrotnie wyższe niż w USA i Chinach, co prowadziło do przenoszenia działalności firm do krajów o niższych kosztach energii.

Raport podkreśla konieczność zdefiniowania priorytetów unijnej polityki energetycznej, aby równocześnie osiągnąć cele związane z neutralnością klimatyczną, bezpieczeństwem energetycznym oraz konkurencyjnością gospodarki. W obliczu krótkoterminowych zagrożeń, takich jak wojna i zmiany geopolityczne, istotne staje się zrozumienie długofalowych celów dekarbonizacji i ich wpływu na strategię energetyczną.

W dokumencie omówiono również kluczowe osiągnięcia i ryzyka związane z polityką energetyczną w regionie, wskazując na potrzebę wypracowania skutecznej strategii, która uwzględni interesy wszystkich państw członkowskich UE. Wnioski raportu mają na celu wspieranie zrównoważonej transformacji energetycznej oraz wzmocnienie unijnego przemysłu obronnego.

Wnioski z raportu

1. W obliczu kryzysu energetycznego wywołanego wojną w Ukrainie, państwa Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polska, podjęły zdecydowane kroki w kierunku uniezależnienia się od rosyjskich surowców energetycznych, co stanowi kluczowy element ich strategii bezpieczeństwa energetycznego.

2. Wysoki udział paliw kopalnych, zwłaszcza węgla, w miksie energetycznym regionu stawia przed państwami wyzwania związane z transformacją energetyczną, wymagając jednocześnie zapewnienia konkurencyjności przemysłu oraz przystępności cen energii dla obywateli.

3. Zmiany w strukturze wytwarzania energii, w tym tymczasowe zwiększenie generacji opartej na węglu, wskazują na potrzebę elastyczności w polityce energetycznej, aby dostosować się do dynamicznych warunków rynkowych oraz zmieniających się potrzeb konsumpcyjnych.

4. Współpraca regionalna oraz wewnątrzunijna w zakresie polityki energetycznej może zostać wzmocniona poprzez wspólne inicjatywy i projekty, co przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego oraz efektywności energetycznej w regionie.

5. Asymetria w produkcji energii elektrycznej pomiędzy państwami regionu a Niemcami podkreśla konieczność dalszych inwestycji w infrastrukturę energetyczną oraz rozwój technologii odnawialnych, aby zaspokoić rosnące zapotrzebowanie na energię.

6. W kontekście transformacji energetycznej, kluczowe jest zrozumienie i uwzględnienie lokalnych uwarunkowań społecznych oraz ekonomicznych, co pozwoli na przeprowadzenie sprawiedliwej transformacji, minimalizując negatywne skutki dla społeczności lokalnych.

Główne rekomendacje z raportu

1. Wzmocnienie strategicznej autonomii energetycznej Unii Europejskiej poprzez zwiększenie inwestycji w odnawialne źródła energii oraz rozwój lokalnych technologii energetycznych. Należy dążyć do zmniejszenia zależności od importu surowców energetycznych, szczególnie z krajów trzecich, co przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego.

2. Ustanowienie regionalnych platform współpracy w zakresie wymiany technologii i innowacji w sektorze energetycznym. Państwa Europy Środkowo-Wschodniej powinny zacieśnić współpracę, aby wspólnie rozwijać i wdrażać nowoczesne rozwiązania technologiczne, co pozwoli na efektywniejsze zarządzanie zasobami energetycznymi.

3. Opracowanie i wdrożenie kompleksowych strategii zarządzania kryzysowego w obszarze energetyki, które uwzględniają potencjalne zagrożenia związane z konfliktami zbrojnymi oraz kryzysami energetycznymi. Takie strategie powinny obejmować zarówno działania prewencyjne, jak i plany awaryjne, aby zminimalizować skutki ewentualnych zakłóceń w dostawach energii.

4. Promowanie edukacji i świadomości społecznej na temat zrównoważonego rozwoju i efektywności energetycznej. Wspieranie programów edukacyjnych, które zwiększają wiedzę obywateli na temat oszczędzania energii oraz korzyści płynących z odnawialnych źródeł energii, jest kluczowe dla osiągnięcia celów klimatycznych i energetycznych.

5. Zwiększenie współpracy z sektorem prywatnym w zakresie innowacji i inwestycji w technologie czystej energii. Rządy państw powinny stworzyć korzystne warunki dla przedsiębiorstw, aby zachęcić je do inwestowania w rozwój zrównoważonych technologii energetycznych, co przyczyni się do transformacji sektora energetycznego.

6. Ustanowienie ram regulacyjnych sprzyjających integracji rynków energetycznych w regionie. Harmonizacja przepisów i standardów w obszarze energetyki pomiędzy państwami Europy Środkowo-Wschodniej pozwoli na efektywniejsze wykorzystanie zasobów oraz zwiększenie konkurencyjności rynków energetycznych.