Realizacja przez spółki wodne zadań finansowanych ze środków publicznych

Streszczenie raportu

Raport podsumowuje wyniki kontroli 10 spółek wodnych i sprawujących nad nimi kontrolę starostw powiatowych w województwach: kujawsko-
-pomorskim, lubuskim, podkarpackim, pomorskim i zachodniopomorskim.
W okresie objętym kontrolą (2019–2023) badano m.in. czy spółki wodne prawidłowo i gospodarnie wykorzystały otrzymane środki publiczne, a starostowie zapewnili
skuteczny nadzór nad ich działalnością.

Wnioski z raportu

1. Skontrolowane spółki wodne na ogół prawidłowo i gospodarnie wykorzystywały środki publiczne, natomiast nadzór starostów nad spółkami wodnymi był nieskuteczny

2. wszystkie zbadane przez NIK statuty spółek (51), w skrajnych przypadkach nieaktualizowanych od ponad 50 lat, zawierały niezgodne z prawem postanowienia, a ponad połowa z nich (51 %) zawierała postanowienia, które utrudniały członkom spółek rezygnację z członkostwa, co stało w sprzeczności z ustawową zasadą dobrowolnego udziału w tego typu podmiotach

3. Powiaty w ograniczonym zakresie dotowały działalność nadzorowanych spółek. Jedynie połowa skontrolowanych powiatów udzieliła im dotacji, przy czym w większości z nich (60 %) wystąpiły nieprawidłowości polegające w szczególności na nierzetelnym dokumentowaniu postępowania
w sprawie udzielenia dotacji oraz na nieprzestrzeganiu uchwalonych zasad.

Główne rekomendacje z raportu

1. rozważenia podjęcia działań legislacyjnych zmierzających do wprowadzenia
obowiązku sporządzania przez wyspecjalizowany organ
(PGW Wody Polskie), we współpracy z zainteresowanymi podmiotami,
lokalnych/regionalnych planów utrzymania urządzeń melioracji
wodnych zawierających w szczególności określenie minimalnych
wymogów utrzymania urządzeń melioracji wodnych oraz rodzaj prac
utrzymaniowych i częstotliwość ich wykonywania

2. rozważenia podjęcia działań legislacyjnych zmierzających do wyposażenia
starostów w instrumenty prawnego oddziaływania na spółki
wodne w celu dostosowania niezgodnych z prawem statutów do obowiązujących
przepisów, a także rozszerzenia katalogu przyczyn
umożliwiających rozwiązanie spółki wodnej przez organ sprawujący
nadzór nad tą spółką w sytuacji trwałego zaprzestania przez spółkę
działalności