REALIZACJA PRAWA DO NAUKI DLA DZIECI UKRAIŃSKICH W POLSKICH SZKOŁACH
Autor: Najwyższa Izba Kontroli
Data publikacji: 03/06/2026
Tematyka: Edukacja i Nauka | Polityka społeczna | Wojna na Ukrainie
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Raport analizuje organizację nauczania oraz wsparcie edukacyjne dla uczniów-uchodźców z Ukrainy w polskich szkołach w latach szkolnych 2021/2022–2024/2025. Wskazuje na występujące nieprawidłowości, takie jak błędy w kwalifikacji uczniów do oddziałów przygotowawczych, niewłaściwa organizacja zajęć z języka polskiego, brak dokumentacji pracy zespołów kwalifikacyjnych oraz przekroczenie liczby uczniów w oddziałach. Zauważono spadek liczby uczniów korzystających z dodatkowych zajęć językowych, choć ich wydłużenie czasowe miało na celu poprawę adaptacji i integracji. Pomoc psychologiczno-pedagogiczna była świadczona, jednak z określonymi niedociągnięciami. Zatrudnienie pomocy nauczyciela i asystentów międzykulturowych było realizowane w większości kontrolowanych placówek, chociaż zdarzały się przypadki braku takich wsparć, szczególnie w obszarze zatrudniania asystentów kulturowych. Ministerstwo Edukacji i Nauki odpowiadało na petycje dotyczące wsparcia dzieci-uchodźców, podkreślając konieczność dostosowania środowiska edukacyjnego i zapewnienia warunków umożliwiających przystąpienie do egzaminów zewnętrznych. Działania finansowe obejmowały wsparcie samorządów w realizacji dodatkowych zadań oświatowych. Ogólnie raport prezentuje szeroki kontekst wyzwań i rozwiązań związanych z nauką uczniów-uchodźców, podkreślając potrzebę dalszego doskonalenia systemu edukacyjnego w odpowiedzi na specyficzne potrzeby tej grupy.
Wnioski
Wnioski
1. Konieczne jest systematyczne monitorowanie realizacji obowiązku szkolnego oraz obowiązku nauki przez uczniów-uchodźców z Ukrainy, ze szczególnym uwzględnieniem ich potrzeb edukacyjnych, psychologiczno-pedagogicznych oraz wsparcia w nauce języka polskiego jako obcego.
2. Wzrost liczby uczniów cudzoziemskich w polskich szkołach wymaga aktywnego wspomagania dyrektorów oraz nauczycieli poprzez organizację dedykowanych narad, szkoleń i doskonalenia zawodowego, ukierunkowanego na specyfikę pracy z uczniami posiadającymi doświadczenia migracyjne i trudności językowe.
3. Należy usprawnić prowadzenie dokumentacji szkolnej dotyczącej uczniów-uchodźców, w szczególności ewidencji szkolnej i ksiąg uczniów, eliminując błędy i pominięcia, które utrudniają właściwe monitorowanie realizacji obowiązków szkolnych oraz planowanie wsparcia edukacyjnego.
4. Zalecane jest wprowadzenie jasnych i spójnych procedur kwalifikowania uczniów do oddziałów przygotowawczych, w tym zapewnienie właściwego składu zespołów kwalifikacyjnych oraz kompletnego dokumentowania przebiegu i wyników rozmów kwalifikacyjnych, co stanowi podstawę prawidłowej organizacji procesu edukacyjnego.
5. Niezbędne jest zapewnienie kompleksowego wsparcia psychologiczno-pedagogicznego dla uczniów-uchodźców oraz efektywna organizacja dodatkowych zajęć z języka polskiego, które pozwolą na szybszą integrację i optymalne wykorzystanie potencjału edukacyjnego tych uczniów.
6. Władze oświatowe powinny wzmacniać komunikację i koordynację działań pomiędzy organami prowadzącymi szkoły a dyrektorami placówek, aby zapewnić terminowe przekazywanie informacji dotyczących zmian w realizacji obowiązku nauki przez uczniów oraz efektywną organizację wsparcia edukacyjnego dla cudzoziemców.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Wzmocnić system monitorowania realizacji obowiązku szkolnego i nauki wśród uczniów-uchodźców z Ukrainy, ze szczególnym uwzględnieniem ich potrzeb w zakresie wsparcia psychologiczno-pedagogicznego oraz nauczania języka polskiego jako języka obcego.
2. Zapewnić systematyczne i adekwatne doskonalenie zawodowe nauczycieli, obejmujące szkolenia i warsztaty dotyczące pracy z uczniami cudzoziemskimi, ze szczególnym naciskiem na metodykę nauczania języka polskiego jako obcego oraz radzenie sobie z traumą i trudnościami adaptacyjnymi uczniów-uchodźców.
3. Wprowadzić jednolite procedury kwalifikowania uczniów-uchodźców do oddziałów przygotowawczych, w tym powoływanie specjalistycznych zespołów kwalifikacyjnych, które uwzględnią obecność pedagogów i psychologów szkolnych, aby zapewnić transparentność i zgodność z obowiązującymi przepisami.
4. Zapewnić zatrudnienie i właściwe wykorzystanie roli asystentów międzykulturowych oraz pomocy nauczyciela, w celu wsparcia integracji uczniów-uchodźców w środowisku szkolnym oraz ułatwienia komunikacji między uczniami, rodzicami i placówką edukacyjną.
5. Poprawić terminowość i kompletność przekazywania dokumentacji organizacyjnej i informacji do organów prowadzących oraz administracji samorządowej, aby usprawnić nadzór nad realizacją obowiązku nauki i efektywność organizacyjną placówek edukacyjnych.
6. Rozwijać i upowszechniać dobre praktyki organizacyjne i metodyczne dotyczące pracy z uczniami z doświadczeniem migracyjnym, poprzez tworzenie platform wymiany doświadczeń oraz standaryzację działań na poziomie jednostek samorządu terytorialnego i szkół.