Potencjał województwa małopolskiego w zakresie technologii podwójnego zastosowania (dual use technologies)
Autor: Centrum Polityk Publicznych
Data publikacji: 19/01/2026
Tematyka: Administracja publiczna | Cyfryzacja | Edukacja i Nauka | Gospodarka i rynek pracy | Ochrona środowiska | Polityka | Prawo | Samorząd terytorialny
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Raport analizuje potencjał i wyzwania związane z technologiami podwójnego zastosowania (dual-use) w regionie Małopolski, podkreślając kluczową rolę uczelni wyższych w procesie rozwoju i regulacji tych technologii. Obecna dynamika innowacji i współzależność między nauką, gospodarką a polityką wymusza nowe podejście do zarządzania technologiami, które mogą mieć zarówno zastosowania cywilne, jak i militarne. Małopolska wyróżnia się silnym ekosystemem technologicznym, rozbudowaną bazą akademicką oraz znaczącym zapleczem specjalistów, co stwarza sprzyjające warunki dla rozwoju sektora dual-use, zwłaszcza w obszarach takich jak IT, medycyna, biotechnologia czy technologie kosmiczne. Raport wskazuje jednak na bariery, w tym niską świadomość techniczną przedsiębiorstw, ograniczenia legislacyjne oraz wyzwania związane z compliance regulacyjną. Istotne jest również uwzględnienie ryzyka geopolitycznego przy planowaniu strategii eksportowych i innowacyjnych. Wśród rekomendacji wskazuje się na potrzebę powołania regionalnych punktów wsparcia ułatwiających firmom i uczelniom poruszanie się w złożonych przepisach, włączenie kryteriów zgodności regulacyjnej do oceny projektów oraz rozwijanie współpracy międzysektorowej z mechanizmami kontroli. Ponadto sugeruje się systematyczne monitorowanie zmian prawnych oraz zwiększenie edukacji i szkoleń. Raport podkreśla znaczenie zrównoważonego łączenia innowacji z bezpieczeństwem oraz odpowiedzialnego podejścia do zarządzania technologiami dual-use, które są istotnym elementem rozwoju gospodarczego i strategicznego regionu.
Wnioski
Wnioski
1. Województwo małopolskie dysponuje istotnym potencjałem rozwojowym w obszarze technologii podwójnego zastosowania, co wynika przede wszystkim z wysokiego poziomu akademickiego środowiska, licznych uczelni oraz dostępu do wysoko wykwalifikowanych młodych specjalistów. Ta baza kadrowa i naukowa tworzy fundament sprzyjający innowacjom o zastosowaniu zarówno cywilnym, jak i obronnym.
2. Kluczową szansą rozwoju jest koncentracja na procesie kastomizacji technologii, umożliwiającym tworzenie dostosowanych i skalowalnych rozwiązań na zamówienie, co odpowiada potrzebom młodego pokolenia przedsiębiorców oraz pozwala efektywnie integrować innowacje z lokalnym rynkiem produkcyjnym i usługowym.
3. Bariery rozwoju sektora dual-use w Małopolsce mają charakter wielowymiarowy i obejmują m.in. restrykcyjne uwarunkowania legislacyjne dotyczące informacji niejawnych, niedostateczny poziom technicznej świadomości wśród przedsiębiorstw oraz fragmentaryczność wsparcia administracyjnego, co wskazuje na konieczność kompleksowej rewizji i dostosowania mechanizmów prawnych, administracyjnych oraz edukacyjnych.
4. Efektywne wykorzystanie potencjału dual-use wymaga silnej integracji i współpracy międzysektorowej pomiędzy uczelniami, przemysłem oraz organami publicznymi. Niezbędne jest stworzenie dedykowanych instytucji wsparcia, takich jak regionalne punkty helpdesku, które ułatwią firmom i jednostkom naukowym zrozumienie złożonych procedur prawnych oraz skuteczne wdrażanie technologii zgodnych z regulacjami krajowymi i europejskimi.
5. W kontekście szybko zmieniającego się otoczenia geopolitycznego i regulacyjnego, konieczne jest systematyczne monitorowanie oraz aktualizacja strategii i polityk regionalnych, w tym aktywne informowanie przedsiębiorstw o zmianach w przepisach dotyczących sektora dual-use, co pozwoli na szybką adaptację i minimalizację ryzyk związanych z eksportem i komercjalizacją technologii.
6. Rozwój ekosystemu innowacji w sektorze dual-use wymaga nie tylko wsparcia finansowego, ale również strategicznego zarządzania kapitałem ludzkim przez programy edukacyjne i szkoleniowe obejmujące etykę badań, bezpieczeństwo technologiczne oraz interdyscyplinarne kompetencje, co zwiększy zdolność regionu do tworzenia technologii odpornych na zagrożenia proliferacyjne oraz zgodnych z wymogami bezpieczeństwa.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Wdrożenie regionalnego punktu wsparcia ds. eksportu i kontroli technologii dual-use, działającego na poziomie administracji samorządowej, który zapewni kompleksową pomoc dla przedsiębiorstw i jednostek akademickich w klasyfikacji produktów, obsłudze formalności administracyjnych oraz interpretacji wymogów prawnych obowiązujących w Unii Europejskiej i Polsce, szczególnie wspierając mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa.
2. Integracja kryteriów zgodności regulacyjnej w procesach oceny projektów aplikujących o dofinansowanie, tak aby premiować inicjatywy uwzględniające zaplanowane środki i działania zapewniające zgodność z przepisami dotyczącymi technologii o podwójnym zastosowaniu, co będzie sprzyjać odpowiedzialnemu i bezpiecznemu rozwojowi regionalnych innowacji.
3. Tworzenie oraz rozwój mechanizmów wspierających współpracę między środowiskiem naukowym a przemysłem, ze szczególnym uwzględnieniem technologii dual-use, poprzez budowę centrów transferu technologii, klastrów i konsorcjów łączących badania naukowe z produkcją oraz implementacją skutecznych mechanizmów nadzoru i kontroli bezpieczeństwa.
4. Systematyczne monitorowanie zmian w krajowych i unijnych ramach prawnych dotyczących technologii o podwójnym zastosowaniu oraz aktywne informowanie o nich lokalnych przedsiębiorców i instytucji poprzez regularne szkolenia, seminaria i aktualizacje informacyjne, co umożliwi szybkie dostosowanie się do nowych wymagań i zwiększy konkurencyjność regionu.
5. Uwzględnienie analizy ryzyka geopolitycznego w strategiach eksportowych regionu, co pozwoli zrównoważyć elementy innowacyjności i rozwoju gospodarczego z bezpieczeństwem oraz odpowiedzialnością, minimalizując potencjalne zagrożenia związane z transferem technologii o podwójnym zastosowaniu.
6. Promowanie edukacji i rozwoju kompetencji interdyscyplinarnych w zakresie etyki badań, bezpieczeństwa technologicznego oraz zarządzania zgodnością regulacyjną, aby podnosić świadomość techniczną i regulacyjną wśród pracowników naukowych oraz kadry przedsiębiorstw, co przyczyni się do większej odpowiedzialności i innowacyjności w sektorze dual-use.