Innowacje albo dryf. Polska mapa wzrostu 2026-2035
Autor: Instytut Sobieskiego
Data publikacji: 19/02/2026
Tematyka: Administracja publiczna | Cyfryzacja | Edukacja i Nauka | Ekonomia | Gospodarka i rynek pracy | Prawo | Technologie
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Raport „Innowacje albo dryf. Polska mapa wzrostu 2026-2035” wskazuje na konieczność wdrożenia reform narzędzi zwiększających skalę i liczbę wdrożeń technologicznych na polskim rynku. Kluczowym elementem są inteligentne zamówienia publiczne, które powinny strategicznie wspierać innowacje poprzez mechanizmy pilotażowe, wymagania innowacyjnej realizacji oraz zamówienia przedkomercyjne umożliwiające finansowanie badań i prototypów. Wzmocnienie ich efektywności wymaga uproszczenia procedur oraz podnoszenia kompetencji urzędników i przedsiębiorców.
Raport podkreśla również potrzebę głębokich reform instytucjonalnych poprzez integrację i koordynację systemu wsparcia innowacji pod nadzorem ministerstwa gospodarki. Obecny rozproszony model osłabia odpowiedzialność i fragmentuje działania. Rozwiązaniem jest utworzenie jednolitego, przyjaznego dla biznesu interfejsu usług oraz wzmocnienie pozycji instytucji wspierających innowacyjność poprzez transparentność i konsensualne mechanizmy zarządzania.
Kolejnym istotnym aspektem jest zmiana w komunikacji i podejściu do wsparcia: zamiast koncentracji na start-upach, powinno się mocniej wspierać szybko rosnące firmy średniej wielkości, aby zbudować grupę regionalnych i globalnych czempionów. Edukacja urzędników, rozwijanie kompetencji cyfrowych oraz wdrażanie nowoczesnych metod zarządzania innowacjami są fundamentem budowy efektywnej administracji sprzyjającej innowacjom.
Podsumowując, bez skutecznego sterowania i integracji systemu wsparcia, nawet najlepsze narzędzia pozostaną niewykorzystane. Receptą na podniesienie innowacyjności jest skoordynowana polityka, inwestycje w kapitał ludzki i otwarcie administracji na ryzyko oraz współpracę międzysektorową.
Wnioski
Wnioski
1. Konieczne jest przejście od podejścia projektowego do podmiotowego w polityce wsparcia innowacji, gdzie ocena powinna bazować na potencjale i wynikach firm, a nie jedynie na samych pomysłach czy modelach biznesowych. Taka zmiana zwiększy efektywność alokacji środków oraz zminimalizuje zjawisko „przemysłu projektozy”.
2. Inteligentne zamówienia publiczne, zarówno oparte na innowacyjnych kryteriach Prawa zamówień publicznych, jak i zamówienia przedkomercyjne, stanowią kluczowy instrument zwiększania wdrożeń innowacyjnych rozwiązań i powinny być systemowo wspierane przez uproszczenie procedur, edukację urzędników oraz mechanizmy transferu technologii.
3. Reforma instytucji wspierających innowacyjność powinna obejmować radykalną poprawę jakości kapitału ludzkiego, opartą na transparentnych i konsensualnych procesach rekrutacji, połączoną z odpowiednim finansowaniem tych instytucji, co jest niezbędne dla efektywnego zarządzania środkami i realizacji celów innowacyjnych.
4. W polskiej administracji publicznej fundamentalne znaczenie ma systemowe podnoszenie kompetencji urzędników, zwłaszcza w obszarze zarządzania zmianą, podejmowania decyzji w warunkach niepewności, cyfryzacji oraz współpracy międzysektorowej, aby skutecznie pełnili rolę aktywnych facylitatorów innowacji, a nie jedynie biernych regulatorów.
5. System wsparcia innowacyjności musi w formalny i systemowy sposób akceptować wysoki poziom ryzyka związany z finansowaniem projektów B+R i inwestycji venture capital, zwłaszcza w obszarze deep tech, co wymaga dostosowania regulacji, procedur i umów do naturalnej niepewności i potencjalnej wysokiej śmiertelności projektów innowacyjnych.
6. Absorpcja i komercjalizacja potencjału badawczego w Polsce wymaga dalszej konsolidacji i reform instytutów naukowo-badawczych, a także efektywnego transferu wiedzy i technologii do sektora przedsiębiorstw, co umożliwią m.in. sieci takie jak Sieć Badawcza Łukasiewicz oraz Digital Innovation Hubs wspierające cyfryzację i innowacje.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Wdrażanie masowego programu mikrotransformacji firm poprzez indywidualne diagnozy, planowanie oraz systematyczne wsparcie w budowaniu kompetencji menedżerskich, badawczo-rozwojowych, związanych z własnością intelektualną, sprzedażą, eksportem oraz cyfrową transformacją, ze szczególnym uwzględnieniem automatyzacji i sztucznej inteligencji, co pozwoli przełamać bariery mikroekonomiczne niewystarczająco adresowane przez regulacje.
2. Konsolidacja i koordynacja instytucji odpowiedzialnych za politykę innowacyjną — takich jak Polski Fundusz Rozwoju, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz nowa agencja innowacji obronnych ORION — pod jednym organem w pionie gospodarczym, aby zapewnić spójne zarządzanie portfelem instrumentów wsparcia, od rozwoju kompetencji firm, poprzez finansowanie, aż po zamówienia publiczne o charakterze innowacyjnym.
3. Przekształcenie systemu finansowania innowacji poprzez wprowadzenie mechanizmów premiujących efektywne wdrożenia rynkowe, takie jak powiązanie grantów z komercjalizacją, zaakceptowanie ryzyka technologicznego oraz implementację superulg podatkowych na inwestycje w automatyzację, robotyzację i sztuczną inteligencję, a także refundowalnych ulg B+R dla przedsiębiorstw niedochodowych i sektora MŚP.
4. Zmiana podejścia do realizacji zamówień publicznych na bardziej innowacyjne, poprzez strategiczne wykorzystanie inteligentnych zamówień publicznych i zamówień przedkomercyjnych, upraszczanie procedur, rozwój kompetencji administracji oraz promowanie pilotażowych projektów w sektorach kluczowych dla gospodarki, co pozwoli na skuteczniejsze wprowadzanie nowych technologii i stymulację popytu na innowacje.
5. Podniesienie jakości kadr w instytucjach wspierających innowacyjność poprzez transparentne i kompetencyjne procesy rekrutacyjne, zabezpieczenie stabilnego finansowania ich działalności oraz wdrożenie systemowych programów edukacyjnych dla urzędników, które rozwijałyby umiejętności zarządzania ryzykiem, współpracy międzyinstytucjonalnej i wykorzystywania nowoczesnych narzędzi cyfrowych, czyniąc administrację aktywnym facylitatorem innowacji.
6. Wzmocnienie synergii instytucjonalnej i integracji strategicznej pomiędzy kluczowymi funduszami i agencjami poprzez wspólne programy oraz skoordynowaną politykę inwestycyjną, co pozwoli na efektywniejsze wykorzystanie zasobów publicznych i prywatnych, zwiększenie skali operacji oraz osiągnięcie trwałego wzrostu nakładów firm na badania i rozwój oraz komercjalizację innowacji.