CBAM – klimat, energia, handel. Nowe reguły gry.
Autor: Forum Energii
Data publikacji: 02/02/2026
Tematyka: Administracja publiczna | Ekologia | Ekonomia | Energetyka | Gospodarka i rynek pracy | Ochrona środowiska | Polityka | Polityka społeczna | Sprawy zagraniczne | Unia Europejska
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (CBAM) to narzędzie Unii Europejskiej, mające na celu wyrównanie warunków konkurencji między producentami unijnymi a importerami towarów wysokoemisyjnych. Od stycznia 2026 r. importerzy będą musieli nabywać certyfikaty CBAM, dzięki czemu koszty emisji CO2 związane z produkcją importowanych surowców i towarów zostaną uwzględnione na rynku europejskim. Mechanizm objął sektory takie jak stal, cement, aluminium, nawozy, żelazo, wodór oraz energię elektryczną. CBAM stanowi odpowiedź na ryzyko przenoszenia emisji poza Unię (tzw. ucieczkę emisji) i presję na unijny przemysł, który wskazywał na zagrożenie konkurencyjności spowodowane wysokimi kosztami środowiskowymi. Regulacja jest wdrażana etapowo, z fazą przejściową (2023–2025) obejmującą raportowanie emisji bez obowiązku płatności, a od 2026 r. z obowiązkiem zakupu certyfikatów i kwartalnej kontroli. CBAM jest elementem unijnej strategii klimatyczno-gospodarczej wpisującej się w cele Zielonego Ładu i pakietu Fit for 55 oraz wspiera bezpieczeństwo energetyczne i konkurencyjność przemysłu. Mechanizm wywołuje dyskusje międzynarodowe, gdyż niektóre państwa postrzegają go jako barierę handlową czy formę protekcjonizmu. UE podkreśla jednak jego zgodność z zasadami WTO i cele globalnej ochrony klimatu. Wdrożenie CBAM wymaga współpracy i uwzględnienia opinii partnerów handlowych, z zachowaniem stanowczości UE w walce ze zmianami klimatu, co ma wspierać długoterminową pozycję gospodarczą Europy.
Wnioski
Wnioski
1. Wprowadzenie mechanizmu CBAM stanowi istotny krok w realizacji unijnej polityki klimatycznej, umożliwiając wyrównanie warunków konkurencji pomiędzy producentami unijnymi a importerami z państw o niższych standardach ekologicznych, co przeciwdziała ryzyku ucieczki emisji i wspiera globalne wysiłki na rzecz redukcji CO₂.
2. Proces implementacji CBAM został rozłożony na etapy, pozwalając na stopniowe dostosowanie podmiotów gospodarczych i instytucji do wymogów rozliczania emisji poprzez zakup certyfikatów, co minimalizuje ryzyko zakłóceń rynkowych i zapewnia lepszą kontrolę nad nowym mechanizmem.
3. Rozwój i doprecyzowanie przepisów dotyczących CBAM, w tym rozszerzenie zakresu sektorów objętych mechanizmem oraz harmonizacja zasad odliczeń emisji, świadczy o dynamicznym charakterze regulacji, które muszą uwzględniać zarówno potrzeby przemysłu, jak i wyzwania administracyjne.
4. Wdrażanie i utrzymanie CBAM wymaga wsparcia politycznego oraz współpracy międzynarodowej, szczególnie w kontekście reakcji państw trzecich, które mogą postrzegać mechanizm jako formę protekcjonizmu lub barierę handlową, co podkreśla konieczność dialogu oraz rzeczowej krytyki w celu eliminacji nieefektywności.
5. CBAM nie tylko chroni konkurencyjność unijnego przemysłu, ale również staje się punktem odniesienia dla innych państw i regionów, które rozwijają własne systemy handlu emisjami, co wzmacnia pozycję UE jako lidera w globalnych działaniach klimatycznych i rynkowych.
6. Krytyka i wyzwania związane z CBAM, takie jak obawy o niedyskryminację oraz kwestie sprawiedliwości historycznej, wskazują na potrzebę elastycznego podejścia i uwzględniania interesów różnych interesariuszy, zwłaszcza krajów rozwijających się, aby mechanizm mógł skutecznie pełnić swoją rolę wzmocnienia polityki klimatycznej na poziomie światowym.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Wzmocnienie politycznego wsparcia dla Mechanizmu Dostosowania Cen na Granicach z uwzględnieniem emisji (CBAM) na poziomie krajowym i unijnym, aby zapewnić jego skuteczne funkcjonowanie jako instrumentu ochrony klimatu oraz narzędzia zwiększającego konkurencyjność gospodarki UE i Polski w nowej geopolitycznej rzeczywistości handlowej.
2. Systematyczne monitorowanie i dostosowywanie technicznych i administracyjnych aspektów CBAM w odpowiedzi na opinie interesariuszy i partnerów handlowych, z naciskiem na eliminację niedoskonałości i zwiększenie funkcjonalności mechanizmu bez osłabiania jego fundamentalnych celów.
3. Aktywne uczestnictwo Polski w międzynarodowych negocjacjach dotyczących handlu emisjami oraz mechanizmów takich jak CBAM, w celu wypracowania standardów zgodnych z zasadami niedyskryminacji oraz uwzględniających interesy krajów rozwijających się, a także promowanie globalnej koordynacji systemów handlu emisjami.
4. Rozszerzenie zakresu sektorowego CBAM o kolejne branże i produkty w sposób przemyślany, minimalizując ryzyko ucieczki emisji w łańcuchach dostaw, przy jednoczesnym wspieraniu inwestycji unijnych przedsiębiorstw w technologie ograniczające ślad węglowy poprzez odpowiednie mechanizmy rekompensat.
5. Utrzymanie transparentnej i przejrzystej komunikacji na temat założeń i zmian w systemie CBAM, szczególnie w zakresie harmonogramów wdrażania i warunków udziału mniejszych podmiotów, aby ograniczyć obciążenia administracyjne i wzmacniać powszechne zrozumienie oraz akceptację mechanizmu.
6. Promowanie współpracy na poziomie UE i Polski z partnerami handlowymi, obejmującej wymianę informacji i dobre praktyki dotyczące ograniczania emisji, co pozwoli na lepsze dostosowanie CBAM do globalnych wyzwań klimatycznych oraz ułatwi integrację z innymi systemami handlu emisjami na świecie.