CBAM – klimat, energia, handel. Nowe reguły gry
Autor: Forum Energii
Data publikacji: 02/02/2026
Tematyka: Administracja publiczna | Edukacja i Nauka | Ekologia | Ekonomia | Energetyka | Gospodarka i rynek pracy | Ochrona środowiska | Polityka | Prawo | Sprawy zagraniczne | Unia Europejska
Link źródłowy: kliknij tutaj
Informacja prasowa: kliknij tutaj
Skopiuj link do raportu
Streszczenie
Streszczenie
Mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (CBAM) to narzędzie wprowadzone przez Unię Europejską, mające na celu wyrównanie konkurencyjności między producentami unijnymi a zagranicznymi w sektorach wysokoemisyjnych. CBAM nakłada obowiązek zakupu certyfikatów emisyjnych importerom towarów takich jak stal, aluminium, cement, nawozy czy energia elektryczna, sprowadzanych spoza UE. Wdrażanie mechanizmu zaplanowano w dwóch etapach: do 2025 roku obowiązuje faza przejściowa z raportowaniem emisji bez opłat, a od 2026 roku importerzy muszą nabywać i rozliczać certyfikaty, co ma zabezpieczyć unijny przemysł przed nieuczciwą konkurencją oraz przeciwdziałać tzw. ucieczce emisji.
CBAM jest częścią szerszej strategii UE wspierającej cele klimatyczne, bezpieczeństwo energetyczne oraz długofalową konkurencyjność przemysłu europejskiego, wpisując się w unijny Zielony Ład i pakiet legislacyjny „Fit for 55”. Mechanizm wymaga politycznego wsparcia oraz dialogu z partnerami handlowymi i interesariuszami, aby zapewnić skuteczne i sprawiedliwe wdrożenie, uwzględniające zarówno techniczne, jak i administracyjne aspekty funkcjonowania systemu.
CBAM spotyka się z krytyką ze strony państw trzecich, które argumentują, że jest środkiem jednostronnym i może naruszać zasady WTO, co wywołuje spory prawne oraz negocjacje handlowe z takimi krajami jak Chiny, Indie czy Brazylia. UE podkreśla jednak, że mechanizm jest ważnym narzędziem globalnej polityki klimatycznej oraz instrumentem wzmacniającym jednolity rynek i ambicje klimatyczne Wspólnoty.
Wnioski
Wnioski
1. Mechanizm CBAM stanowi kluczowe narzędzie Unii Europejskiej w dążeniu do realizacji ambitnych celów klimatycznych oraz ochrony konkurencyjności przemysłu unijnego poprzez uwzględnienie kosztów emisji CO₂ nie tylko w produkcji wewnątrz UE, ale także w imporcie towarów wysokoemisyjnych.
2. Wdrożenie CBAM znacząco wpływa na relacje handlowe i polityczne UE, będąc elementem strategicznego pozycjonowania Unii w globalnej transformacji gospodarczej i klimatycznej, a jego efektywność wymaga wsparcia politycznego oraz uwzględniania głosów partnerów handlowych i interesariuszy w procesie ewolucji mechanizmu.
3. Proces implementacji CBAM jest etapowy i elastyczny, zakładający stopniowe rozszerzanie zakresu sektorowego, dostosowywanie regulacji technicznych oraz wprowadzanie ułatwień dla małych podmiotów, co ma na celu minimalizację obciążeń administracyjnych i zabezpieczenie funkcjonalności systemu.
4. CBAM wywołuje różnorodne reakcje na arenie międzynarodowej, w tym zarzuty o potencjalny protekcjonizm, jednostronność działań oraz wyzwania dotyczące zasad WTO, co podkreśla konieczność prowadzenia konstruktywnego dialogu międzynarodowego oraz transparentności wdrożenia mechanizmu.
5. Globalna ekspansja i koordynacja systemów handlu emisjami, zainicjowana m.in. przez UE, wskazuje na rosnącą rolę mechanizmów takich jak CBAM jako wzorców do tworzenia podobnych rozwiązań w innych krajach, co sprzyja integracji rynków i globalnej redukcji emisji.
6. Utrzymanie i wzmacnianie strategii asertywności UE w zakresie polityki klimatycznej i gospodarczej, nawet w obliczu zewnętrznych i wewnętrznych nacisków na osłabienie CBAM, jest niezbędne dla skutecznego przeciwdziałania zmianom klimatycznym oraz dla zabezpieczenia interesów ekonomicznych Wspólnoty.
Główne rekomendacje
Główne rekomendacje
1. Konieczne jest prowadzenie stałego dialogu z kluczowymi interesariuszami i partnerami handlowymi w celu monitorowania funkcjonowania mechanizmu CBAM oraz wdrażania niezbędnych korekt technicznych i administracyjnych, co pozwoli na zwiększenie efektywności i transparentności systemu.
2. Należy konsekwentnie utrzymywać politykę konstruktywnej asertywności UE w zakresie współpracy międzynarodowej, aby zabezpieczyć globalną pozycję unijnej gospodarki oraz skutecznie promować działania na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych.
3. Rekomenduje się rozszerzenie zakresu sektorowego i produktowego objętego mechanizmem CBAM, zwłaszcza o branże powiązane z łańcuchem dostaw stali i aluminium, co pozwoli ograniczyć ryzyko ucieczki emisji i zwiększyć skuteczność ochrony klimatu.
4. Wdrażając zmiany w obrębie mechanizmu, należy zachować równowagę pomiędzy uproszczeniem procedur administracyjnych i ochroną wysokich standardów środowiskowych, aby uniknąć słabnięcia efektywności regulacji i zwiększyć konkurencyjność unijnego przemysłu.
5. Istotne jest uwzględnienie konkretnych rozwiązań rekompensujących dodatkowe koszty ponoszone przez producentów unijnych w związku z CBAM, przy jednoczesnym motywowaniu ich do inwestycji w redukcję śladu węglowego, co przyczyni się do zrównoważonego rozwoju przemysłu.
6. W perspektywie międzynarodowej warto wspierać inicjatywy zmierzające do integracji i harmonizacji systemów handlu emisjami, co może ułatwić wspólne działanie na rzecz globalnej redukcji emisji i minimalizować ryzyko protekcjonizmu oraz konfliktów handlowych.